Kalp Yetersizliğinde Diyet

Okuma süresi: 5 dakika

Kalp yetersizliğinde diyet çok büyük önem taşır ve kalp yetersizliği uygun bir diyet rejiminden çok yararlanır. Kalp yetersizliğine bağlı yakınmalar oluştuğunda uygun ilaç tedavisinin yanı sıra doktor, hemşire ve diyetisyeninizin önerileri doğrultusunda beslenmeniz gerekmektedir.

Günlük sıvı alımınız ne oranda olmalıdır?

Günlük sıvı alımınız 1.5–2 litreyi (8 su bardağı) geçmemelidir. Sıvı derken sadece suyu değil, sıvı olan her içeceği/yiyeceği hesaplamalısınız. Örneğin 1 portakal 120 ml sıvı ihtiva eder. Gün içinde tükettiğiniz çay, kahve, soda, buz, süt ve çorba da günlük sıvı alımınız içinde hesaplanmalıdır. Günde bir fincandan fazla kahve, 2–3 fincandan fazla çay içmeyiniz. Nefes darlığının fazla olduğu dönemlerde kafein tüketiminizi (çay, kahve) en fazla bir bardak ile sınırlayın.

Doktorunuz aksini söylemedikçe, günlük toplam sıvı alımınız (su, çay, kahve, çorba, meyve suyu, karpuz gibi sulu meyveler dahil) 1.5 – 2 litre ile sınırlandırılmalıdır.

Alkol ve Kafein: Kalbin Ritmine Dikkat

Alkol, kalp kası üzerinde doğrudan toksik etkiye sahiptir ve kalp kasılma gücünü zayıflatabilir (kardiyomiyopati). Ayrıca alkol, tansiyonu yükseltebilir ve ciddi ritim bozukluklarına yol açabilir. Bu nedenle kalp yetersizliği tanısı alan hastaların alkol tüketimini tamamen kesmeleri veya doktor kontrolünde minimum düzeye indirmeleri önerilir.

Kafein ise (kahve, koyu çay, enerji içecekleri) çarpıntıya neden olabilir. Günde 1-2 fincan açık çay veya bir fincan kahve genellikle tolere edilebilir, ancak aşırı tüketimden kaçınılmalıdır. Kalp ritminizle ilgili endişeleriniz varsa, sitemizdeki alkol ve kalpsağlığı ile ilgili makalelere göz atmanızı öneririm.

Sıvı Takibi İçin İpuçları

• Sabahları idrarınızı yaptıktan sonra, aç karnına ve benzer kıyafetlerle tartılın. Ani kilo artışları (günde 1 kg veya haftada 2 kg artış), vücudunuzun sıvı tuttuğunun işaretidir.
• Susuzluk hissini bastırmak için ağzınızı soğuk suyla çalkalayabilir veya limon dilimleri emebilirsiniz.
• Yemeklerde çok fazla sıvı tüketmemeye çalışın; bu hem sindirimi zorlar hem de sıvı limitinizi doldurur.

Kalp yetersizliği takibinde fazla su zararlı mı?

Özellikle yazın susamanız son derece doğaldır ama bu vücudunuzun ek sıvı ihtiyacı olduğu anlamına gelmez. Kalp yetersizliği hastası olarak idrar söktürücü ilaçlar ile atılan suyu tekrar geri almamaya dikkat etmeniz gerekir. Günlük su alımınızı 1 litrelik su şişesine koyacağınız su ile takip edebilirsiniz. Şişeyi bitirdiğinizde ne kadar su tükettiğinizi bilirsiniz. Tükettiğiniz diğer sıvıları da hesaba katarak günlük sıvı alımı limitini aşmamış olursunuz.

Günlük tuz (sodyum) alımı ne kadar olmalı?

Kalp yetersizliğinde günlük tuz tüketimi 5 gramın (1 silme tatlı kaşığı) altında olmalıdır. Tuz alımının kısıtlanması, ayak ve ayak bilelerindeki şişmenin (ödem) azalmasına/geçmesine yardımcı olur. Ne kadar tuz aldığımızı hesaplamak zordur. Bu yüzden de temel bazı noktalara ve gizli tuz kaynaklarına dikkat etmek gerekir:

• Yemeklerinizi tuzsuz pişirin. Bütün besinler tuz ilave edilmeseler bile içlerinde sodyum bulundururlar. 
• Yemeklerinizi tabağınıza aldığınız zaman tuz ilave etmeyin, bunun yerine taze ve kuru baharatları veya acıyı, limonu, sirkeyi tercih edin. Doktorunuz kullanabilirsiniz demediği sürece tuzlu ürünler kullanmayın.
• Görünür tuz içeren, tuzlu krakerler, cipsler, tuzla kavrulmuş yağlı kuruyemişlerden uzak durun. Salamura gıdalar yüksek oranda tuz içerir. Bu yüzden zeytin, turşu, salamura edilmiş balık, konserve ürünler, salça, hazır çorbalar ve et-tavuk suyu tabletlerinden uzak durun.
• Salam, sosis, sucuk, pastırma ve füme edilmiş et ürünleri yüksek miktarda sodyum içerir. Besinlerin etiketlerini okuyun. Tuz, sodyum, monosodyum glutamat, sodyum klorid, sodyum metabisülfit yazan ürünlerden uzak durun.
• Taze ürünleri tercih edin, paketlenmiş hazır ürünlerde tuz miktarı daha yüksektir.
• Düşük miktarda tuz tüketmek tansiyon ve ödemi kontrol etmenize yardımcı olur ve solunum güçlüğünü azaltır.

​Kalp yetersizliğinde diyet anahatları

İdeal kilonuzu koruyun. İdeal kilonuzda değilseniz, doktorunuz ve diyetisyeniniz gözetiminde haftada 0.5 kilogramı aşmayacak şekilde kilo verin.

Vücudunuzun ihtiyacı olan tüm besinleri alabilmek için besinlerinizi çeşitlendirin. Hep aynı besinleri tercih etmeyin. Sebze, meyve, lifli ürünler yüksek posa içerirler. Beslenmenizde bunlara sıkça yer verin, yüksek posa içeren ürünler kan şekerinizi ve kan yağlarınızı kontrol altında tutmanızı kolaylaştıracaktır. Günde 2-3 porsiyon (en az 200 gr) meyve tüketmeye özen gösterin. Ancak meyvelerin içerdiği kalori ve şeker nedeniyle kilo sorunu olanların ve şeker hastalarının tüketimi daha düşük olmalıdır. Ek olarak, günde 2-3 porsiyon (en az 200 gr) sebze tüketin.

Öğünler esnasında yemek miktarını az tutmak ve öğünler arasında meyve ile takviye yapmak nefes darlığı ve aktivite kısıtlılığını azaltacaktır. Midenin tıka basa dolu olması solunum güçlüğü yaratabilir. Bu nedenle azar azar, sık sık beslenin.

Balık tüketimi genelde haftada iki kez önerilmektedir. Bu öğünlerden biri yağlı balıklardan (tercihen somon, uskumru, sardalya, taze ton balığı) oluşmalıdır. Öğünlerde dengeli beslenmeli, yeterince mineral ve vitamin almalısınız.

Yağ Tüketimi ve Kolesterol Yönetimi

Kalp damarlarının tıkanıklığı (koroner arter hastalığı) kalp yetersizliğinin en yaygın nedenlerinden biridir. Bu nedenle damar sağlığını korumak, kalbin daha fazla hasar görmesini engeller.

• Doymuş Yağlardan Kaçının: Tereyağı, kuyruk yağı, yağlı kırmızı etler ve tam yağlı süt ürünleri yerine; zeytinyağı, fındık yağı gibi bitkisel sıvı yağları tercih edin.
• Omega-3 Dostunuzdur: Haftada en az 2 kez balık (ızgara veya buğulama) tüketmeye özen gösterin. Balık, kalp ritmini düzenlemeye yardımcı olan Omega-3 yağ asitleri bakımından zengindir.
• Kolesterol Kontrolü: Yüksek kolesterol, damar sertliğini artırır. Eğer kolesterol probleminiz varsa, Kolesterol Yüksekliği hakkındaki yazımızı okuyarak diyetinize eklemeniz gerekenleri öğrenebilirsiniz.

Mineraller

Potasyum ve magnezyum gıdalarla alınması gereken önemli minerallerdir. Ancak kalp yetersizliği hastalarında vücuttan sıvı atılması için önerilen ilaçlar (diüretik, idrar söktürücüler) bu maddelerin idrarla gereğinden fazla atılmasına veya potasyumun fazla tutulmasına neden olabilmektedir.

Bu nedenle “kalp hastasıyım, bol bol muz yemeliyim” düşüncesi her zaman doğru değildir. Potasyum düzeyiniz düzenli kan tahlilleriyle izlenmeli ve diyetiniz kullandığınız ilaçlara göre doktorunuz veya diyetisyeniniz tarafından ayarlanmalıdır.

• Potasyum ihtiyacını karşılamak için günlük beslenmede sebze ve meyve tüketiminin iyi olması gerekir.
• Potasyum, kas kasılması ve sinir akımı gönderimi için önemlidir.
• Sarı sebze ve meyveler (kayısı, portakal, kavun, patates, muz) potasyum açısından zengindir.
• Günlük magnezyum gereksinimi ise yağlı tohum ve sebzelerden karşılanmalıdır.

Ağır kalp yetersizliğinde diyet

Ödemi fazla olan ve karın içinde sıvı birikimi olan kalp yetersizliği hastalarında mide ve barsak duvarlarının da ödemli olması gıdaların emilimini önemli ölçüde engeller. Emilemeyen gıdalar barsak bakterileri tarafından parçalanır ve bu sırada büyük miktarda gaz oluşur.

Bu nedenle, ağır ödemli kalp yetersizlikli hastalarda yemek sonrasında rahatsız edici gaz, şişkinlik ve karın ağrısı yakınmaları olur. Bu durum nefes darlığının da artmasına yol açar.

Ağır kalp yetersizliğinde diyet önerileri aşağıdadır.

• Çiğ sebze meyve, lifli gıdalar ve gaz yapıcı yiyecekler kesilmelidir.
• Süzülmemiş meyve ve sebze sularından kaçınılmalıdır.
• Süt ürünleri (özellikle süt, yoğurt, ayran, kefir) de bu dönemde verilmemelidir.
• Gıdalardaki yağ miktarı düşük tutulmalıdır.
• Buna karşılık, kalori ve protein açığı ortaya çıkmaması için haşlanmış et ve tavuk, etsuyu çorbalar, beyaz unlu gıdalar (örn. mantı, makarna, erişte) ve pirinç tercih edilen gıdalar olmalıdır.
• Diyabet yoksa menüye su muhallebisi, keşkül gibi hafif tatlılar da eklenebilir.
• Bulgurdan yüksek lif içeriği nedeniyle bu dönemde kaçınmak gerekir.
• Bu dönemde FODMAP diyeti de yararlı olabilir.

Porsiyon Kontrolü ve Yemek Düzeni

Büyük porsiyonlu, ağır yemekler sindirim sistemine daha fazla kan gitmesine neden olur; bu da kalbin yükünü artırır ve yemek sonrası nefes darlığına, göğüs ağrısına (anjina) yol açabilir.

• Az ve Sık Yiyin: Günde 3 büyük öğün yerine, 5-6 küçük öğün tüketin.
• Yemekten Sonra Dinlenin: Yemekten hemen sonra efor sarf etmek kalbi yorar. Yemekten sonra 30-60 dakika oturarak dinlenin (hemen yatmayın, bu reflüyü ve nefes darlığını tetikleyebilir).
• Gaz Yapan Yiyecekler: Gaz ve şişkinlik diyaframa baskı yaparak nefes almayı zorlaştırabilir. Kurubaklagiller, lahana, karnabahar gibi gaz yapıcı besinleri kişisel toleransınıza göre tüketin.

Sonuç: Tedavinin Bir Parçası Sizsiniz

Unutmayın, kalp yetersizliğinde diyet bir yasaklar listesi değil, kalbinize sunduğunuz bir destek paketidir. İlaçlarınızı düzenli kullanmak kadar, sofranıza koyduğunuz yiyecekler de tedavinizin başarısını belirler. Tuzsuz bir hayatın tatsız olduğu yanılgısına düşmeyin; doğal aromalarla yeni lezzetler keşfettikçe ve kendinizi daha enerjik hissettikçe bu yeni yaşam tarzını benimseyeceksiniz.

Eğer nefes darlığı, ani kilo artışı veya şiddetli ödem gibi şikayetleriniz artarsa, diyetinizi gözden geçirmek ve ilaç dozlarını ayarlamak için mutlaka hekiminize başvurun. Kalp sağlığıyla ilgili daha fazla bilgi için NevrezKoylan.com anasayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Sağlıklı ve kalbinizle barışık günler dilerim.

---

Benzer İçerikler

Youtube Kanalımız

Series Navigation

Kalp yetersizliğinde egzersiz >>