Yaşlılarda düşme

Paylaşın!

Mutlaka büyüklerinizden veya ileri yaştaki akraba veya tanıdıklarınızdan düşme sonucu başına bir iş gelen birileri mevcuttur. İleri yaşta düşme ciddi bir sorundur.

Paylaşın!

Mutlaka büyüklerinizden veya ileri yaştaki akraba veya tanıdıklarınızdan düşme sonucu başına bir iş gelen birileri mevcuttur. Yaşlılarda düşme ciddi bir sorundur.

Yaşlılarda düşme sorununun boyutu

2019 yılı itibariyle Türkiye nüfusunun %9.1’i 65 yaş ve üzeri insanlardan oluşuyor ve nüfusumuzun yaşlanması giderek artıyor. Şu sırada her 10 kişiden neredeyse biri 65 yaş üzerinde. Bu arada bizler de gün geçtikçe yaşlanıyoruz. Son 5 yılda ülkemizde 65 yaş ve üzeri nüfus % 21.9 artarak 7.5 milyon kişiyi geçti. Üstelik yaşlıların % 20- 25’i evde tek başına yaşıyor.

Her yıl dünyada milyonlarca, ülkemizde yüzbinlerce yaşlı düşüyor. 65 yaş ve üzeri bireylerin %30-40’ı, 80 yaş ve üzeri bireylerin ise %50’si her yıl düşme ile karşılaşıyor. Üstelik bir kez düşen birisinin yeniden düşme ihtimali % 50 artar.

Düşmeler zaman zaman çok tehlikeli olabilir. Düşme sonucunda ortaya çıkabilen en önemli sorunlar kemik kırıkları ve kafa travmalarıdır. Kalça kırıklarının % 95’inden fazlası düşme sonucunda ortaya çıkar. Kalça kırığı geçiren yaşlıların % 20-30’u kırık sonrası 6 ay içinde genellikle kaybedilir. Düşmeler travmatik beyin hasar ve kanamalarının da en önemli nedenidir.

Yaşlılarda düşme sorunu
Yaşlılarda düşme sorunu

Yaşlılarda düşme nedenleri

Yaşlılarda düşme sılığının artmasının çeşitli nedenler vardır. Bu nedenler yaşlanmayla düşmeye zemin hazırlayan değişimler ve düşmeye yol açabilen hastalık ve tedaviler olarak ikiye ayrılabilir.

Yaşlanmayla düşmeye zemin hazırlayan değişimler

  • Göz sorunları
    • Görme keskinliğinde azalma
    • Karanlığa uyumda azalma
    • Göz kamaşması
    • Kontrast duyarlılığında azalma
  • İşitme-Denge sorunları
    • Konuşma ayrımında bozulma
    • Ses tonu eşiğinde bozulma
    • İç kulak denge sisteminde bozulma
  • Sinir sistemine bağlı sorunlar
    • Reaksiyon süresinde yavaşlama
    • Pozisyon duyusunda bozulma
    • Postürde bozulma
    • Yaşlı yürüyüşünün ortaya çıkması

Düşmeye yol açabilen hastalık ve tedaviler

  • Sinir sistemi hastalıkları
    • Beyin damar hastalıkları
    • Parkinson
    • Omurilik hastalıkları
    • Nöbetler
    • Beyincik hastalıkları
    • Vücut sinirlerini tutan hastalıklar (nöropatiler)
    • Demans
    • Deliryum
  • Kalp ve Damar Sistemi Hastalıkları
  • Mide Barsak Sistemi Hastalıkları
    • Kanama
    • Diyare (ishal)
    • Dışkılama sorunlarına (ıkınmaya) bağlı bayılma
    • Aşırı yemek sonrası bayılma
  • Metabolizma Sorunları
    • Tiroid bezinin yavaş çalışması
  • İdrara çıkma sorunları
    • İdrar kaçırma
    • Gece sık idrara çıkma
  • Kas- iskelet sistemi sorunları
    • Eklem hastalıkları
    • Sarkopeni (kas kaybı ve güçsüzlüğü)
  • Psikolojik sorunlar
  • İlaçlar
    • Benzodiazepinler
    • Fenotiyazinler
    • Trisiklik antidepresanlar
    • Bazı antihipertansifler
    • İdrar sökücü ilaçlar
    • Narkotik ağrı kesiciler
    • Prostat ilaçları
    • Erektil disfonksiyonda kullanılan ilaçlar

Yaşlılarda düşme nasıl önlenir?

Düşmeler kazadır ve çoğu engellenemez. Ancak, yine de kimi önlemler düşme riskini azaltmak açısından çok yararlıdır.

Yaşlının evi, çevresi ve günlük yaşamı için alınabilecek tedbirler konusunda hakkında Türk Geriatri Derneği’nin “Yaşlılar Evi” adlı kitapçığından yararlanılabilir. Basit bazı öneriler şunlardır.

  • Evdeki dağınıklığı ve eşyayı en aza indirmek
  • Evde halı, kilim ve paspas gibi kayma ve takılma nedeni olabilecek eşyaları kaldırmak
  • Sivri ve sert köşeleri olan eşyalardan kaçınmak
  • Gereğinde baston veya walker gibi destek cihazları kullanmak
  • Tabanı kaymayan rahat terlikler ve ayakkabılar giymek, kösele taban ve yüksek topuktan kaçınmak
  • Koridor, banyo ve tuvaletlerde trabzan ve tutamaçlar kullanmak.
Banyo ve tuvalet güvenliği
Banyo ve tuvalet güvenliği

Gece tuvalete kalkma

Yaşlıda düşmelerin yarıya yakını gece tuvalete kalkarken olur. Gece düşmelerini önlemek açısından aşağıdaki önlemler çok yararlıdır.

  • Yatağın başında hemen yakılabilecek bir abajur bulundurmak
  • Düşük ışıklı gece lambalarından kaçınmak (zayıf ışık gölge oyunlarına neden olur ve düşme riskini arttırır)
  • Yataktan tuvalete gidinceye kadar olası tutunma senaryosunu önceden belirlemek
  • Yataktan kalkmadan önce doğrulup 1-2 dakika oturmak, sonra yatağın kenarında 1-2 dakika daha oturmak
  • Koridor ve tuvaletlerde yakmaya ihtiyaç göstermeyen sensörlü lambalar kullanmak
  • Mutlaka alafranga tuvalet kullanmak
  • Tuvaletin bir veya her iki yanına tutunma demirleri çaktırmak, ayağa kalkarken lavao veya dolap kenarına tutunmamak
  • Tuvalet ihtiyacı giderildikten sonra hemen kalkmamak, 1- 2 dakika daha oturmak.

Banyo

İkinci en riskli bölge banyodur. Banyo ile ilgili alınabilecek önlemler şunlardır.

  • Küvet yerine duşakabin kullanımını tercih etmek
  • Küvet kullanmak gerekirse küvete bir yardımcının desteğiyle girip çıkmak
  • Banyo tabanında kaymayı önleyici bir mat kullanmak
  • Banyoda oturmak için tabure değil duvara sabitlenmiş banyo oturakları kullanmak
  • Banyo duvarına tutunma demiri çaktırmak

Yaşlının sağlıklı beslenmesi düşmelerin önlenmesi açısından çok önemlidir. Ayrıca, düzenli denge egzersizleri de düşme riskini oldukça azaltır. Bu konuda yapılabilecek üç egzersiz örneği aşağıdaki videolarda verilmiştir.

Tek bacak kaldırma egzersizi

Kol ve bacağı birlikte kaldırma

Topuktan parmağa yürüyüş

Eğer uygun altyapı varsa, düşme durumlarında kullanılabilen alarm düğmeleri özellikle yalnız yaşayan yaşlılarda çok yararlı olur. Boyna asılabilen bu düğmelere yaşlı düşme veya benzeri acil durumlarda basarak acil yardım çağırabilmektedir.

Yaşlıların düşmesi sorununda diğer yapılabilecekler için doktorla işbirliği şarttır. Bu şekilde istenmeyen kazaların ve sonuçların ortaya çıkması kısmen de olsa engellenebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir