Hipertansiyon Kitabı Serisi: Yeni Başlayanlar İçin Tansiyon Rehberi
Bu Sayfada
- ACE inhibitörü
- Albüminüri
- Ambulatuar tansiyon Holter’i
- Antihipertansif
- Aort
- ARB (Anjiyotensin reseptör blokeri)
- Ateroskleroz
- Beta bloker
- Beyaz önlük hipertansiyonu
- DASH diyeti
- Dinamik egzersiz
- Dirençli hipertansiyon
- Diyastolik tansiyon (küçük tansiyon)
- Diüretik
- eGFR (tahmini glomerüler filtrasyon hızı)
- EKG (Elektrokardiyografi)
- Ekokardiyografi
- Endotel
- Gestasyonel hipertansiyon
- Hipertansif kriz (belirgin yüksek tansiyon)
- Hipertansiyon
- İzole sistolik hipertansiyon
- Kalsiyum kanal blokeri
- Kırılganlık (frailty)
- LDL kolesterol
- Maskeli hipertansiyon
- mmHg (milimetre cıva)
- Nabız basıncı
- Ortostatik hipotansiyon
- Potasyum
- Preeklampsi
- Primer hipertansiyon
- Renin-anjiyotensin sistemi
- Sekonder hipertansiyon
- Sistolik tansiyon (büyük tansiyon)
- Sodyum
- Statik egzersiz
- Tele-sağlık
- Trigliserit
- Uyku apnesi
Bu hipertansiyon terimleri sözlüğü, kitap boyunca karşınıza çıkan tıp terimlerinin sade Türkçe karşılıklarını tek sayfada topluyor.
Bir terimi unuttuğunuzda ya da doktorunuzun ağzından duyduğunuz bir kelimeyi netleştirmek istediğinizde, bu sayfaya geri dönebilirsiniz.
ACE inhibitörü: Vücuttaki damarları daraltan bir hormonun (anjiyotensin) oluşumunu engelleyerek tansiyonu düşüren bir ilaç grubu.
Albüminüri: İdrarda normalden fazla protein (albümin) bulunması; böbrek hasarının erken bir göstergesi olabilir.
Ambulatuar tansiyon Holter’i: 24 saat boyunca belirli aralıklarla otomatik tansiyon ölçen, taşınabilir bir cihaz.
Antihipertansif: Tansiyonu düşürmek için kullanılan herhangi bir ilacı tanımlayan genel terim.
Aort: Kalpten çıkan ve vücuttaki en büyük atardamar; kanı kalpten tüm vücuda taşır.
ARB (Anjiyotensin reseptör blokeri): Damarları daraltan hormonun etkisini, onu üreten yerde değil hedef aldığı reseptörde engelleyen bir ilaç grubu.
Ateroskleroz: Damar duvarlarında yağ ve diğer maddelerin birikerek damarları sertleştirmesi ve daraltması.
Beta bloker: Kalp atış hızını ve kalbin pompalama gücünü azaltarak tansiyonu düşüren bir ilaç grubu.
Beyaz önlük hipertansiyonu: Kişinin tansiyonunun yalnızca doktor ya da sağlık kuruluşunda yüksek çıkması, evde normal olması.
DASH diyeti: Sebze, meyve, tam tahıl ve az yağlı süt ürünlerini önceleyen, tuzu ve doymuş yağı sınırlayan, tansiyonu düşürmeye yönelik bir beslenme modeli.
Dinamik egzersiz: Yürüyüş, koşu, yüzme gibi kasların tekrarlı hareketiyle yapılan, tansiyon açısından genellikle önerilen egzersiz türü.
Dirençli hipertansiyon: Üç veya daha fazla farklı ilaç grubuna rağmen hedef tansiyon değerine ulaşılamaması.
Diyastolik tansiyon (küçük tansiyon): Kalbin iki atış arasında dinlendiği andaki damar basıncı; tansiyon ölçümündeki ikinci (alt) rakam.
Diüretik: Böbreklerden fazla su ve tuz atılımını artırarak tansiyonu düşüren bir ilaç grubu.
eGFR (tahmini glomerüler filtrasyon hızı): Böbreklerin kanı ne kadar iyi süzdüğünü gösteren bir laboratuvar değeri; böbrek fonksiyonunu takip etmekte kullanılır.
EKG (Elektrokardiyografi): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeden, kalp ritmi ve yapısı hakkında bilgi veren basit bir test.
Ekokardiyografi: Ses dalgalarıyla kalbin yapısını ve çalışmasını gösteren, ağrısız bir görüntüleme yöntemi.
Endotel: Damarların iç yüzeyini kaplayan, damar genişleme ve daralmasını düzenleyen ince tabaka.
Gestasyonel hipertansiyon: Gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan, organ tutulumu olmayan tansiyon yüksekliği.
Hipertansif kriz (belirgin yüksek tansiyon): Büyük tansiyonun 180, küçük tansiyonun 110-120 mmHg’yi aştığı durum; organ hasarı eşlik ediyorsa acil, etmiyorsa daha az aciliyet taşır.
Hipertansiyon: Tansiyonun, tekrar eden ölçümlerde kabul edilen eşik değerin üzerinde seyretmesi durumu.
İzole sistolik hipertansiyon: Büyük tansiyonun yüksek (140 üzeri), küçük tansiyonun normal (90 altı) olduğu, özellikle 60 yaş üzerinde sık görülen tip.
Kalsiyum kanal blokeri: Damar duvarındaki kas hücrelerine kalsiyum girişini azaltarak damarları gevşeten bir ilaç grubu.
Kırılganlık (frailty): Yaşlılıkta görülebilen, vücudun stres etkenlerine karşı direncinin azaldığı; yürüme hızı, kas gücü gibi göstergelerle ölçülen genel bir durum.
LDL kolesterol: Damar duvarında birikerek aterosklerozu hızlandırabilen, “kötü” olarak anılan bir kolesterol türü.
Maskeli hipertansiyon: Kişinin tansiyonunun klinikte normal, evde ya da günlük yaşamda yüksek çıkması; beyaz önlük hipertansiyonunun tersi.
mmHg (milimetre cıva): Tansiyon ölçümünde kullanılan birim; kaç milimetre cıva sütununu kaldırabilecek basınç uyguladığınızı gösterir.
Nabız basıncı: Büyük tansiyon ile küçük tansiyon arasındaki fark; damar sertliğiyle ilişkili bir gösterge.
Ortostatik hipotansiyon: Ayağa kalkarken tansiyonun beklenenden fazla düşmesi; baş dönmesi ve düşme riskiyle ilişkilendirilir.
Potasyum: Vücutta sodyumun etkisini dengelemeye yardımcı olan, tansiyon açısından önemli bir mineral.
Preeklampsi: Gebelikte tansiyon yüksekliğine idrarda protein çıkışı ya da başka bir organ tutulumunun eklendiği tablo.
Primer hipertansiyon: Altta yatan tek bir hastalığa bağlanamayan, çoğunlukla genetik ve yaşam tarzı faktörlerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan hipertansiyon türü.
Renin-anjiyotensin sistemi: Böbrekler tarafından başlatılan, kan basıncını ve vücut sıvı dengesini düzenleyen hormonal bir sistem.
Sekonder hipertansiyon: Böbrek hastalığı, hormonal bir bozukluk ya da belirli bir ilaç gibi tanımlanabilir bir nedene bağlı hipertansiyon türü.
Sistolik tansiyon (büyük tansiyon): Kalbin kasılıp kanı damarlara pompaladığı andaki basınç; tansiyon ölçümündeki ilk (üst) rakam.
Sodyum: Tuzun ana bileşeni olan, fazlası vücutta su tutulumuna ve tansiyon artışına yol açabilen bir mineral.
Statik egzersiz: Ağırlık kaldırma gibi kasların sabit bir yük altında gerildiği egzersiz türü; tansiyon açısından dikkatli yaklaşılması gereken bir kategori.
Tele-sağlık: Doktor ve hasta arasındaki takip ve iletişimin, telefon ya da video görüşmesi gibi uzaktan yöntemlerle sürdürülmesi.
Trigliserit: Kanda taşınan bir yağ türü; yüksek düzeyleri kalp-damar hastalığı riskiyle ilişkilendirilir.
Uyku apnesi: Uyku sırasında solunumun tekrar tekrar kısa süreliğine durması; tansiyon yüksekliğiyle ilişkilendirilen bir durum.
Sonuç
Bu küçük sözlük, kitap boyunca karşınıza çıkan terimlerin hepsini kapsamıyor olabilir; doktorunuza sormanız gereken sorular yazımızda bahsettiğimiz gibi, anlamadığınız bir terimi doğrudan doktorunuza sormaktan çekinmeyin. Ekler bölümünün devamında, yazdırılabilir bir takip çizelgesi ve yaygın gıdalarda tuz içeriği tablosu sizi bekliyor.
Bu yazıda anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır; doktor muayene ve kararı yerine geçmez. Tanı ve tedavi için doktorunuzun önerileri çerçevesinde hareket ediniz. Ayrıntılar için bkz. Tıbbi Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi.

