Yorgunluk, muayenehanede en sık duyduğum şikâyetlerden biri. Son birkaç yılda bu şikâyetle gelen hastalarımın bir kısmı aynı soruyla kapıdan giriyor: “Hocam, NADH nedir, kullansam mı?” Soru yerinde, çünkü NADH vücudumuzun enerji üretiminde gerçekten kilit bir molekül. Ama bir molekülün hücrenin içinde önemli olması, kutudan çıkıp ağızdan alındığında aynı işi göreceği anlamına gelmiyor. 2023’te yazdığım ilk metni, o günden bu yana yayımlanan çalışmaların ışığında baştan ele aldım.
NADH nedir?
NADH, nikotinamid adenin dinükleotid molekülünün indirgenmiş, yani elektron yüklenmiş hâlidir. B3 vitamininden (niasin) türeyen bir koenzimdir ve vücudumuzun her hücresinde bulunur.
En kolay benzetme şu: NADH dolu bir pil, NAD+ ise boşalmış hâli. Yediğimiz karbonhidrat, yağ ve proteinler parçalanırken açığa çıkan elektronlar bu pile yüklenir. Bu yükleme büyük ölçüde glikoliz ve Krebs döngüsü sırasında olur. Pil, hücrenin enerji santraline taşınır ve orada boşaltılır. Sonra yeniden doldurulur. Bu döngü gün boyu, saniyede milyonlarca kez tekrarlanıyor. Hücre sağlığı açısından asıl önemli olan da tek başına NADH miktarı değil, NAD+ ile NADH arasındaki dengedir.
Mitokondride ne iş yapar?
Enerji santrali dediğim yer mitokondridir. NADH, elektronlarını mitokondri iç zarındaki elektron taşıma zincirinin ilk basamağına bırakır. Elektronlar zincir boyunca ilerlerken koenzim Q10 gibi taşıyıcılar da devreye girer ve sonunda hücrenin enerji parası olan ATP üretilir. Güncel hesaplara göre bir NADH molekülünden yaklaşık 2,5 ATP elde edilir; eski ders kitaplarındaki “3 ATP” rakamı artık yuvarlak bir yaklaşım olarak kabul ediliyor.
Bir kardiyolog olarak bu konuya ilgim tesadüf değil. Kalp kası, vücutta en çok mitokondri barındıran dokulardan biri. Ömür boyu hiç durmadan kasılan bir organın enerji ekonomisi, NAD+/NADH döngüsüne doğrudan bağlı.
Sirtuinler ve NAD+ bağlantısı
Sirtuinler, NAD+ kullanarak çalışan bir enzim ailesidir. Gen ifadesini, hücresel stres yanıtını ve metabolizmayı düzenlerler; bu yüzden epigenetik ve yaşlanma araştırmalarının gözdesi oldular. Hayvan deneylerinde NAD+ düzeyini yükseltmek oldukça etkileyici sonuçlar verdi.
İnsanlarda tablo daha mütevazı. 2025’te Nature Metabolism’de yayımlanan kapsamlı bir derleme, yaşla birlikte NAD+ düzeyinin düştüğünün insanlarda yalnızca sınırlı sayıda çalışmada tutarlı biçimde gösterildiğini ve NAD+ öncülü takviyelerin klinik çalışmalarda sınırlı etkinlik sergilediğini vurguluyor. Yani fare deneylerinden insana doğrudan sonuç çıkarmak mümkün değil.
Gıdalarda NADH bulunur mu?
Bulunur. Kırmızı et, tavuk ve balığın kas dokusu ile mayalı gıdalar NADH içerir. Ancak bu NADH’nin sindirimden sağlam çıkıp hücrelere ulaştığına dair güçlü bir kanıt yok. Vücut kendi NAD+ havuzunu esas olarak B3 vitamininin farklı formlarından ve bir amino asit olan triptofandan üretir. Dolayısıyla dengeli beslenen sağlıklı bir yetişkinin “NADH eksikliği” yaşaması beklenen bir durum değil.
NADH takviyesi: Kanıtlar ne diyor?
NADH, NAD+, NMN, NR: Aynı şey mi?
Raflarda isimler birbirine karışıyor, bu yüzden kısaca ayırmakta fayda var. NADH, molekülün “dolu pil” hâlinin kendisi. NMN (nikotinamid mononükleotid) ve NR (nikotinamid ribozid) ise vücudun NAD+ üretmek için kullandığı ham maddeler, yani öncüller. Büyük bir molekül olan NADH’nin hücre zarından olduğu gibi geçmesi zor; öncüller ise hücre içine daha kolay girip orada NAD+’a dönüştürülebiliyor. Araştırmaların son yıllarda NADH’den çok NR ve NMN’ye kaymasının nedeni bu. Ama hangisi olursa olsun, “kan düzeyini yükseltmek” ile “hastalığı iyileştirmek” arasında hâlâ büyük bir mesafe var.
Kronik yorgunluk sendromunda
En somut veriler kronik yorgunluk sendromu (ME/KYS) alanından geliyor ve neredeyse tamamı NADH ile koenzim Q10’un birlikte kullanıldığı çalışmalar.
İspanya’da yapılan ve 73 hastanın katıldığı 8 haftalık plasebo kontrollü bir çalışmada, günde 200 mg koenzim Q10 ile 20 mg NADH alan grupta yorgunluk skorlarında anlamlı azalma görüldü; kan hücrelerinde ATP düzeyi yükselirken oksidatif hasar göstergeleri düştü. Aynı ekibin 80 hastalık çalışmasında egzersiz testi sırasında ulaşılan maksimum kalp hızı azaldı; ancak ağrı ve uyku değişmedi. 2021’de yayımlanan ve 207 hastayı kapsayan daha büyük çalışmada ise bilişsel yorgunluk algısında azalma ve yaşam kalitesinde iyileşme bildirildi.
Umut verici mi? Evet. Kesin mi? Hayır. Çalışmaların hepsi aynı araştırma grubundan, etkiler mütevazı ve NADH’nin tek başına ne kadar katkı sağladığı bilinmiyor.
Kalp sağlığı ve kalp yetmezliği
Kalp tarafında doğrudan NADH ile yapılmış anlamlı bir klinik çalışma yok. Asıl heyecan, NAD+ öncüllerinden nikotinamid ribozid üzerinde. 2024’te JACC: Basic to Translational Science’ta yayımlanan bir çalışma, diyastolik kalp yetmezliği olan hastaların kalp kasında NAD+ düzeyinin belirgin biçimde azaldığını gösterdi; hayvan modelinde bu açık takviyeyle kapatılabildi. Hastalarda klinik sonuçları ölçen çalışmalar ise hâlâ sürüyor.
Yüksek tansiyon ve kolesterol için de tablo benzer. 19 randomize çalışmayı içeren bir meta-analizde NAD+ öncülleri total kolesterolü ve trigliseridi bir miktar düşürdü; kan basıncı ve şeker üzerinde anlamlı etki görülmedi ve kanıt kalitesi düşük bulundu. Bu nedenle NADH’yi tansiyon ya da kolesterol ilacının yerine koymak kesinlikle doğru değil. Kişisel riskinizi merak ediyorsanız kardiyovasküler risk hesap makinesi iyi bir başlangıç noktası.
Hafıza, depresyon, Parkinson ve yaşlanma
İnternette NADH’ye atfedilen faydaların listesi uzun: hafıza, odaklanma, depresyon, jet lag, atletik performans, demans, Parkinson… Bu iddiaların çoğu küçük, eski ya da kontrolsüz çalışmalara dayanıyor. NAD’yi hedefleyen insan çalışmalarını tarayan bir sistematik derleme, Alzheimer’da sonuçların büyük ölçüde olumsuz, Parkinson’da ise karışık olduğunu ve hiçbir endikasyon için yeterli güçte kanıt bulunmadığını ortaya koydu.
Doz ve güvenlik
Çalışmalarda NADH genellikle günde 10–20 mg dozunda, 8–12 hafta boyunca kullanıldı ve bu süre içinde iyi tolere edildi. Kısa vadede ciddi bir yan etki bildirilmedi; bazı kişilerde huzursuzluk, uykuya dalmada güçlük ya da hafif mide şikâyetleri görülebiliyor. Ne var ki uzun süreli kullanımın güvenliğine dair veri yok.
Hamilelik ve emzirme döneminde yeterli bilgi bulunmadığı için kullanılmamalı. İlaç etkileşimleri iyi çalışılmamış. Ayrıca NAD+ düzeyini uzun süre yükseltmenin bazı teorik riskleri, örneğin istenmeyen metabolitlerin birikmesi veya tümör hücrelerinin de bu enerjiden yararlanabilmesi, bilimsel literatürde tartışılıyor. Aktif kanser tedavisi görenlerin bu tür takviyeleri mutlaka onkoloğuyla konuşması gerekir.
Kimler düşünebilir, kimler beklemeli?
Benim pratiğimde NADH, ancak yorgunluğun altta yatan nedenleri (kansızlık, tiroid, uyku apnesi, depresyon, kalp ve böbrek sorunları gibi) araştırılıp dışlandıktan sonra, kronik yorgunluk tanısı almış seçilmiş hastalarda, koenzim Q10 ile birlikte ve sınırlı süreli bir deneme olarak gündeme geliyor. Sağlıklı ve dinç hissetmek isteyen biri için ise uyku, hareket ve dengeli beslenme hâlâ hiçbir kapsülün sağlayamayacağı kadar güçlü araçlar.
Sonuç
“NADH nedir?” sorusunun yanıtı aslında net: hücrelerimizin enerji üretiminin vazgeçilmez bir parçası. Bunda tartışma yok. Tartışmalı olan, bu molekülü kapsül olarak almanın sağlıklı insanlara gerçek bir fayda sağlayıp sağlamadığı. Bugünkü kanıtlar, kronik yorgunluk sendromunda koenzim Q10 ile birlikte kısa süreli kullanımın bazı hastalarda işe yarayabileceğini gösteriyor; kalp hastalıkları, yaşlanma ve hafıza için ise henüz erken. Yorgunluğunuz uzun sürüyorsa önce nedenini bulun, takviye kararını da doktorunuzla birlikte, net bir hedef ve süre belirleyerek verin.
Nasıl Yapılır: NADH Takviyesini Güvenle Değerlendirmek
Takviyeye karar vermeden önce izlenecek beş adım.
- Yorgunluğun nedenini araştırın. Kan sayımı, tiroid testleri, kan şekeri, böbrek-karaciğer fonksiyonları ve gerekirse uyku değerlendirmesi için doktorunuza başvurun.
- Önce temelleri düzeltin. Düzenli uyku, haftada en az 150 dakika orta tempolu hareket ve B3 vitamini açısından zengin dengeli beslenme 4–6 hafta boyunca uygulanmalı.
- Kullandığınız ilaçları doktorunuzla gözden geçirin. Gebelik, emzirme, kanser tedavisi veya kronik böbrek-karaciğer hastalığı varsa takviyeye başlamayın.
- Hedefli ve süreli bir deneme planlayın. Doktorunuz uygun görürse çalışmalarda kullanılan 10–20 mg/gün aralığında, 8–12 haftalık bir süre belirleyin.
- Sonucu ölçün ve karar verin. Başlangıçta ve sürenin sonunda yorgunluğunuzu 0–10 arası puanlayın; belirgin fayda yoksa takviyeyi bırakın.
Sık Sorulan Sorular
NADH nedir, ne işe yarar?
NADH, B3 vitamininden türeyen bir koenzimdir. Besinlerden açığa çıkan elektronları mitokondriye taşır ve hücrenin enerji molekülü olan ATP’nin üretilmesini sağlar.
NADH ile NAD+ arasındaki fark nedir?
İkisi aynı molekülün iki hâlidir. NADH elektron yüklü “dolu pil”, NAD+ ise boşalmış hâlidir. Hücre sağlığı açısından önemli olan, ikisi arasındaki dengedir.
NADH takviyesi yorgunluğa iyi gelir mi?
Kronik yorgunluk sendromu olan hastalarda koenzim Q10 ile birlikte kullanıldığında yorgunluk algısında mütevazı bir azalma gösterilmiştir. Sıradan yorgunlukta ise önce altta yatan neden araştırılmalıdır.
NADH kalp sağlığını korur mu?
Bunu gösteren bir klinik çalışma yoktur. Kalp yetmezliğinde NAD+ öncülleri araştırılmaktadır, ancak hiçbiri kalp ilaçlarının yerine geçebilecek düzeyde kanıta sahip değildir.
Günde ne kadar NADH alınabilir?
Çalışmalarda günde 10–20 mg, 8–12 hafta süreyle kullanılmış ve iyi tolere edilmiştir. Daha uzun süreli kullanımın güvenliği bilinmediğinden doz ve süre doktorla belirlenmelidir.
NADH’yi kimler kullanmamalı?
Hamile ve emziren kadınlar, aktif kanser tedavisi görenler ve ciddi böbrek ya da karaciğer hastalığı olanlar doktorlarına danışmadan kullanmamalıdır.
Bu yazı, kardiyoloji uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan tarafından güncel bilimsel kaynaklar taranarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: 6 Ekim 2026.
Bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için doktorunuzun önerileri çerçevesinde hareket ediniz. Ayrıntılar için Tıbbi Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi sayfasına bakabilirsiniz.
Bu yazıda anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için doktorunuzun önerileri çerçevesinde hareket ediniz. Ayrıntılar için bkz. Tıbbi Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Benzer İçerikler
Youtube Kanalımız
[instagram-feed feed=2]
