Diyabet
Ayaklarınızda, gözlerinizde, böbreklerinizde ve vücudunuzun diğer noktalarında sorunlara neden olabilecek diyabet komplikasyonlarını araştırmak için kimi muayeneler ve testlerle bu sorunların erken saptanması sağlanabilir ve daha ciddi sorunlara yol açması engellenebilir veya geciktirilebilir.
Diyabet, sadece kan şekeri yüksekliğiyle seyreden bir tablo değil; vücudun hemen hemen tüm sistemlerini etkileyebilecek sistemik bir süreçtir. Kardiyoloji pratiğimde, pek çok hastamın diyabet tanısı aldıktan sonra “şekerim düzenli, başka bir şey yapmama gerek var mı?” diye sorduğunu görüyorum. Yanıtım her zaman aynı: Diyabetin yönetimi, buzdağının sadece görünen kısmıdır; esas mesele, buzdağının altında saklanan komplikasyonları yönetmektir.
Diyabet komplikasyonlarını araştırmak, sadece bir “tetkik listesi” takip etmek değildir; aslında vücudunuzun size verdiği sinyalleri önceden okuma becerisidir. Erken teşhis, bugün attığınız küçük adımların, gelecekte yaşam kalitenizi koruyacak devrimsel kararlar haline gelmesini sağlar.
Neden Komplikasyon Taraması Yaptırmalısınız?
Yüksek kan şekeri, zamanla damar duvarlarına ve sinir uçlarına zarar verir. Bu hasar bir gecede oluşmaz; “sinsi” bir şekilde ilerler. Hemoglobin A1c değerinizin ideal aralıkta olması harikadır ancak bu, tüm organlarınızın güvende olduğu anlamına gelmez. Komplikasyon taramaları, diyabetin “organ hasarı” yapmadan yakalanmasını amaçlar.
Hemoglobin A1c ve metabolik takip
Diyabet komplikasyonlarının çoğu çok yüksek veya çok düşük kan şekeri seviyeleriyle bağlantılıdır. Hemoglobin A1c kan testi, kan şekeri seviyelerinizin kontrolden çıkıp çıkmadığını kontrol etmenin önemli bir yoludur.
Kan şekeri seviyeleriniz sabitlenene kadar doktorunuz yılda dört kez A1c testi yapabilir. O andan itibaren muhtemelen yılda iki kez test yaptıracaksınız.
Kolesterol ve Kan Basıncı
Her randevunuzda doktorunuz, diyabetle bağlantılı olan kalp hastalığı olasılığınızı artıran şeylere dikkat edecektir. Bu amaçla kan basıncı takip edilmeli ve belli aralıklarla kolesterol ölçümleri yapılmalıdır.
Ayak Muayeneleri
Yüksek kan şekeri seviyeleri periferik diyabetik nöropatiye (bacaklarınızda ve kollarınızda ağrıya veya his kaybına neden olan sinir hasarı) yol açabilir. Bu durum ayaklarınızda bazen enfeksiyon kapabilen yaralara yol açabilir. Diyabet ayrıca ayaklarınızdaki dolaşımı azaltarak enfeksiyonların iyileşmesini zorlaştırabilir.
Bu sorunları kontrol etmek için doktorunuz veya ayak hastalıkları uzmanınız yılda en az bir kez ayaklarınızı ayrıntılı olarak muayene edecek ve gerekirse bazı ilave testler isteyecektir. Ayrıca ayaklarınızı her gün kesik, yara ve kabarcıklara karşı kendiniz de kontrol etmeniz gerekecektir.
Göz Muayeneleri
Yüksek kan şekeri seviyeleri gözünüzün retina, lens, optik sinir ve vitreus jeli gibi kısımlarına zarar verebilir. Diyabetik göz hastalığı olarak bilinen bu durum, görme sorunlarına ve kalıcı görme kaybına yol açabilen bir komplikasyondur.
Göz hasarı belirtilerini test etmek için, diyabet teşhisi ilk konulduğunda ve bundan sonra her 1 ila 2 yılda bir göz muayenesi gerekir.
Böbrek Hastalığı Testleri
Diyabetli yaklaşık her dört kişiden birinde böbrek hastalığı vardır. Böbreklerinizin doğru çalışmadığına dair işaretleri kontrol etmek için muhtemelen yılda bir kez kan ve idrar testi yaptıracaksınız. Yüksek tansiyon, kalp hastalığı veya ailede böbrek yetmezliği öyküsü nedeniyle böbrek hastalığına yakalanma olasılığınız varsa daha sık test yaptırmanız gerekebilir.
Doktorunuz bu durumu araştırmak için kimi kan ve idrar testleriyle bazı görüntülemeler isteyebilir.
Diş ve Diş Eti Muayeneleri
Diyabet ağzınızı kurutur ve tükürüğünüzdeki şekeri artırabilir. Her ikisi de dişlerinizde plak (kötü bakteri) oluşumuna yol açar. Zamanla, tedavi edilmeyen plak diş çürümesine, diş eti hastalığına (gingivitis), periodontitise ve diş kaybına yol açabilir.
Bu nedenle, şişmiş, hassas veya kanayan diş etleri gibi diş eti sorunlarının belirtilerine dikkat edin. Temizlik ve kontrol için yılda iki kez diş hekiminize görünün.
Tiroid Testleri
Diyabet, hipotiroidizm adı verilen bir durumla bağlantılıdır. Bu hastalığa sahip olduğunuzda, tiroid beziniz metabolizmanızı kontrol eden hormonları yeterince üretemez. Bunu kontrol etmek için, belirli aralıklarla doktorunuz tiroid hormon düzeylerinizi test etmek için kanınızdan bir örnek alacaktır.
Gastrointestinal Sistem Testleri
Gastroparezi, uzun süreli yüksek kan şekeri seviyelerinin neden olduğu bir diyabet komplikasyonudur. Az miktarda yemek yedikten sonra tok hissetmek veya sindirilmemiş yiyecekleri kusmak gibi belirtiler gösteriyorsanız doktorunuz kimi incelemeler önerebilir.
E.E.A.T. Prensipleri Işığında Öneriler
Bir kardiyoloji akademisyeni olarak önerim: Taramalarınızı ihmal etmeyin. Teknolojinin imkanlarından yararlanın ancak hekiminizle kurduğunuz güven ilişkisini hiçbir yazılımın veya cihazın değiştiremeyeceğini unutmayın. Sağlık politikası perspektifinden baktığımızda, önleyici tıp her zaman tedavi edici tıptan daha ekonomiktir ve daha konforludur.
Sonuç
Diyabet, yaşam tarzı değişikliği ve disiplinli takip ile yönetilebilir bir süreçtir; komplikasyonları araştırmak, yaşam kalitenizi güvence altına almanın en akılcı yoludur.
Bu yazıda anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için doktorunuzun önerileri çerçevesinde hareket ediniz.
