Çorbanın Faydaları: İçimizi Isıtan Kalp Dostu Sağlık Kaynağı

Okuma süresi: 6 dakika

Çorbanın faydaları nelerdir? Tokluk, lif, tavuk çorbası ve kemik suyu kanıtları, tuz uyarıları ve kalp dostu balkabağı çorbası tarifi bu yazıda.

Kış akşamlarında sofraya buğusu tüten bir kase çorba geldiğinde yalnızca mide değil, içimiz de ısınır. Çorbanın faydaları bu huzurla sınırlı kalmıyor. Doğru hazırlanan çorba az kalorili, lifli ve doyurucu bir öğün olabiliyor. Yanlış hazırlanan çorba ise bir günün tuzunu tek kasede toplayabiliyor. Bu yazıda çorbanın kalbe ve genel sağlığa etkisine kardiyolog gözüyle bakıyoruz. Kanıtın nerede güçlü, nerede zayıf kaldığını da açıkça konuşacağız.

Çorbanın faydaları nelerdir?

Çorba, sıvıyı ve katıyı aynı kaşıkta buluşturur. Çorbanın faydaları arasındaki tokluk etkisi büyük ölçüde bu basit özellikten geliyor.

Tokluk hissi ve kilo yönetimi

Kontrollü yemek çalışmalarında öğüne çorbayla başlayanlar, sonraki yemekte çoğunlukla daha az yiyor. Farklı çorba biçimlerini karşılaştıran bir çalışmada da öğünün toplam enerjisi azaldı. Çorbanın su ve lif oranı yüksek, enerji yoğunluğu düşük. Bir çalışmada mide boşalmasının yavaşladığı da görüldü, ancak aynı çalışmada kan şekeri yanıtı daha yüksek çıktı. ABD’de yapılan bir analizde çorba tüketenlerin vücut ağırlığı ve bel çevresi daha düşüktü. Bu bir ilişki. Çorbanın tek başına kilo verdirdiği anlamına gelmez. Baklagil ve et eklenen çorbalar protein de taşıdığı için kas kütlesini korumaya ve acıkma krizlerini azaltmaya destek olabilir.

Sindirim ve lif

Mercimek ve nohut gibi baklagiller çözünür lif taşır. Lif dışkıyı yumuşatır, kabızlığa iyi gelir ve bağırsaktaki yararlı bakterilere besin olur. Bağırsak mikrobiyotası ile kan basıncı arasındaki ilişkiyi ayrı bir yazıda anlattık. Lif kalp için de değerli. The Lancet’teki büyük bir derlemede en çok lif tüketenlerde koroner kalp hastalığı, inme ve tip 2 diyabet riski yüzde 15-30 daha düşüktü. Yarar en çok günde 25-29 gramda görüldü. Veriler ağırlıklı olarak gözlemsel, fakat denemelerde lif kilo, sistolik tansiyon ve kolesterolde düşüşle ilişkiliydi. Çorba tek başına bu miktarı karşılamaz. Yine de tabağa lif eklemenin kolay bir yolu.

Bağışıklık ve soğuk algınlığı

Domates, havuç ve balkabağındaki likopen ile beta karoten, sarımsak ve soğandaki kükürtlü bileşikler kışın sofraya değer katar. Ama çorbanın bağışıklığı “güçlendirdiğini” söylemek fazla iddialı olur. Tavuk çorbasının en bilinen araştırması 2000 yılında CHEST dergisinde yayımlandı. Laboratuvarda tavuk çorbası iltihap hücresi olan nötrofillerin hareketini yavaşlattı. Yani hafif bir antienflamatuvar etki mümkün. Ancak deney insanda değil, hücre düzeyinde yapıldı. Sıcak sıvıların burun tıkanıklığını geçici olarak rahatlattığı da biliniyor. Grip döneminde neler yapılabileceğini griple başa çıkma rehberimizde bulabilirsiniz.

Çocuklarda sebze tüketimi

Sebzeyi sevmeyen çocuk tabaktaki brokoliyi itebilir. Blenderdan geçmiş çorbadaki brokoliyi ise çoğu zaman fark etmez. Kereviz, havuç, brokoli gibi zor kabul edilen sebzeleri sofraya sokmanın pratik yollarından biri bu.

Kemik suyu ve tavuk çorbası: Kanıt ne diyor?

Çorbanın faydaları listesine son yıllarda kemik suyu da eklendi ve “bağırsak onarıcı” diye parlıyor. Bağırsak geçirgenliğini ve iltihabı azalttığına dair klinik veri ise sınırlı. Bağımsız bir ürün testinde bir fincan kemik suyu 3,8 ile 11 gram protein, 1,3 ile 11,5 gram kolajen içeriyordu. Sodyum ise 104 mg’dan 800 mg’ın üzerine kadar değişiyordu. Kolajen çalışmalarında genellikle günde 10-15 gram kullanılıyor. Bir fincan kemik suyu çoğu zaman bu dozun altında kalıyor. Kısacası kemik suyu iyi bir sıcak içecek ve orta düzeyde protein kaynağı. Mucize değil. En iyisi, tuzunu sizin ayarladığınız ev yapımı olanı.

Tuz, bulyon ve krema: Çorbanın gölge tarafı

Kardiyolog olarak en çok burada uyarırım. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlerde günlük tuzu 5 gramın altında tutmayı öneriyor. Bu yaklaşık bir çay kaşığı demek. Amerikan Kalp Derneği sodyumu günde 2.300 mg ile sınırlamayı, tansiyon riski yüksekse 1.500 mg’a yaklaşmayı öneriyor. Hazır bir kase tavuk çorbasında ise sodyum 100 ile 940 mg arasında değişebiliyor. Hazır çorbalar, bulyon ve et suyu tabletleri bu yüzden ilk şüpheliler. Fazla sodyum tansiyonu yükseltir, kalbe, böbreğe ve mideye yük bindirir. Gizli tuz kaynakları ve fazla tuzun belirtileri hakkında ayrıntılı yazılarımız var.

Unlu miyane, krema ve bulyon doymuş yağı ve kaloriyi artırır. Amerikan Kalp Derneği doymuş yağı günlük kalorinin yüzde 6’sının altında tutmayı öneriyor. 2.000 kalori için bu yaklaşık 13 gram. Arada kullanmak sorun değil. Belirleyici olan sıklık ve miktar.

Yerine ne pişirelim? Balık çorbası

Proteinli bir seçenek arıyorsanız balık çorbası güzel bir örnek. Orta boy bir levreği soğan, sarımsak, maydanoz ve karabiberle 5-6 bardak suda 15 dakika kaynatın. Süzüp balığı kılçıklarından ayırın. Tavada tereyağında (isterseniz zeytinyağında) havuç rendesi, kapya ve yeşil biberi çevirin. Bir buçuk kaşık un ekleyip hafifçe kavurun, balık suyuyla açın. Balığı, dereotunu ve limon suyunu en sona ekleyin. Tuzu tadına bakarak koyun.

Kalp dostu balkabağı çorbası nasıl yapılır?

Zencefil ve zerdeçal balkabağının tatlı tadını biraz baskılar. Tuzu az tutuyoruz, lezzeti baharatlar taşıyor.

Malzemeler

• 1 dilim balkabağı
• 1 orta boy soğan
• 1 diş sarımsak
• 1 orta boy patates
• ½ çay bardağı zeytinyağı
• 1 çay kaşığı zencefil
• 1 çay kaşığı zerdeçal
• 1 çay kaşığı karabiber
• Yarım tatlı kaşığı tuz (isteğe göre azaltın)

Yapılışı

1. Soğanı kavurun. Orta boy soğanı zeytinyağında az çevirin.
2. Sebzeleri pişirin. Baharatlar hariç diğer malzemeleri doğrayıp tencereye alın. Üzerini örtecek kadar su ekleyip kaynatın.
3. Blenderdan geçirin. Malzemeler piştikten sonra çorbayı blenderdan geçirin ve bir taşım daha kaynatın.
4. Baharatı ve tuzu ekleyin. Zencefil, zerdeçal, karabiber ve tuzu en sona ekleyin. Tadına bakarak ilerleyin.
5. Servis edin. Sıcak servis edin. Baharatları kendi zevkinize göre değiştirebilirsiniz.

---

Bu yazıda anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için doktorunuzun önerileri çerçevesinde hareket ediniz. Tıbbi Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi. Kalp-damar risk düzeyinizi merak ediyorsanız risk hesap makinemizi kullanabilirsiniz.

---

Benzer İçerikler

Youtube Kanalımız