Sağlıklı ve sağlıksız içecekler

Sağlıklı yaşamak için beslenme düzenine dikkat etmek gerekiyor. Ancak beslenme düzeni içinde içecekler genellikle gözden kaçıyor. Oysa ki, günlük hayatta tükettiğimiz sağlıklı ve sağlıksız içecekler mevcut.

Sağlıklı yaşamak için beslenme düzenine dikkat etmek gerekir. Ancak beslenme düzeni içinde içecekler genellikle gözden kaçar. Oysa günlük hayatta tükettiğimiz sağlıklı ve sağlıksız içecekler mevcuttur.

Doğru içecek seçimi üç ana konuda çok önemlidir. Bunlar o içeceklerle gelen şeker yükü, tuz yükü ve kalori yüküdür. Bu nedenle sağlıklı ve sağlıksız içecekler seçimi şeker hastalığı, hipertansiyon, kolesterol ve kalp krizi riski gibi konularda büyük önem taşır.

İçecekler arasında iyi olanlar

İçecek seçiminde şekersiz içecekler en iyileridir.

  1. Su
  2. Şekersiz çay
  3. Şekersiz kahve
  4. Domates suyu ve diğer sebze suları
  5. Yağsız süt ve süt ürünleri

Su

Su, içinde şeker, yağ veya başka bir madde içermediği için en iyi içecek seçeneğidir ve vücudun sıvı ihtiyacını karşılamanın en iyi ve en ucuz yoludur. Erkeklerin günde 3 litre, kadınların da günde 2 litre su içmesi önerilmektedir. Gerektiği zaman suyu aromalandırmak için biraz limon suyu veya nane yada reyhan gibi taze otlar kullanılabilir.

İçecekler arasında en sağlıklısı sudur

Çay

Yeşil çayın pek çok sağlık yararı vardır. İştahı keser, şeker hastalığı, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği ile mücadeleyi kolaylaştırır. Daha az oranda olmakla birlikte siyah çay ve diğer bitkisel çaylarda da çeşitli yararlar mevcuttur. Ancak, bu yararların hepsi bu çayların şekersiz içilmeleri durumunda mevcuttur.

Yeşil çay sağlıklı içecekler arasında

Yeşil çay da dahil tüm bitkisel çayların kullanımında diğer kullanılan ilaçlarla etkileşimlerine dikkat etmek gereklidir.

Kahve

Kahvenin şeker hastalıği riskini azalttığını gösteren araştırmalar mevcuttur. Üstelik bu etki kahvenin kafeinli veya kafeinsiz olmasıyla değişmemektedir, yani bu etkinin kafeinle bir ilgisi yoktur. Dolayısıyla, çoğu kafeinsiz olmak üzere günde 3- 4 fincak kahve içmek yararlıdır.

Mug On Plate Filled With Coffee Surrounded By Coffee Beans Stok Fotoğraflar  & Kahve - İçecek'nin Daha Fazla Resimleri - iStock

Kafeinsiz kahve kafeinin yarattığı gerginlik, uykusuzluk ve çarpıntı gibi yan etkilerden korur. Ancak, tıpkı çayda olduğu gibi, kahveyi şekersiz içmek ve içine süt veya krema katmamak gerekir. Toz kahve beyazlatıcılar da masum değildir. Kahveye az miktarda yağsız süt eklenebilir.

Sebze suları

Meyve suları çok miktarda şeker içerdikleri için kaçınmak gereken içecekler arasındadır. Buna karşılık, domates, havuç ve diğer sebze suları çok daha yararlıdır. Domates, kırmızı pancar ve havuç suları % 3- 5 şeker içerdikleri, yani bir bardakta 1- 1-5 çay kaşığı şeker olduğu için daha dikkatli tüketilmelidir.

Fruit Juice Versus Vegetable Juice- Which Is Better For Weight Loss?

Sebze sularının iyi tarafı, istediğiniz karışımı yapabilmenizdir. Yeşil sebzeler, havuç, kereviz, salatalık ve diğer sebzeler karıştırılarak son derece yararlı ve düşük kalorili karışımlar oluşturulabilir.

Yağsız süt ve süt ürünleri

Süt ve süt ürünleri önemli besin öğeleri arasında yer aldığı için beslenmede ihmal edilmemelidir. Yağsız süt, yağsız ayran ve yağsız sütten yapılma kefir günde 2- 3 bardak tüketilebilir. Ancak, tercihi her zaman şekersiz ve yağı alınmış ürünlerden yana kullanmakta yarar vardır. Özellikle hazır ayran ve kefirlerdeki tuz miktarına da dikkat etmek gerekir.

Ayran (30 cl.) - Fethiye Sariyer Börekçisi

Bu ürünleri tüketenler laktoz intoleransı açısından da dikkatli olmalıdır.

Badem sütü ve hindistan cevizi sütü de veganlar tarafından kullanılabilir, ancak soya sütü ve pirinç sütü karbonhidrat içerdiği için tercih edilmemelidir.

Kötü içecekler

Sağlıklı ve sağlıksız içecekler incelenirken kimi içecekler kaçınılması gerekenler arasında başı çeker. Bunlar sırasıyla şekerli gazlı içecekler, enerji içecekleri ve meyve sularıdır. Bunlar herhangi bir yarar sağlamadıkları gibi başka sorunlara da yol açarlar.

Şekerli içecekler

Şekerli gazlı içecekler

Şekerli gazlı içecekler kaçınılması gereken içecekler arasında ön sıradadır. Bir bardak gazoz veya kola içinde 30 gram şeker ve 100 kalori, ayrıca ciddi miktarda tuz vardır. Bu içecekler kilo artışına ve diş çürüklerine de yol açarlar.

Enerji içecekleri

Enerji içecekleri yoğun şeker ve kafein içerirler, bu nedenle de kan şekerinde ani yükselmelere yol açar ve ve insülin direnci ile şeker hastalığına zemin hazırlarlar. Ayrıca içerdikleri yoğun kafein nedeniyle sinirlilik, uykusuzluk, tansiyon yükselmesi ve çarpıntı nedeni olabilirler.

Meyve suları

% 100 meyveden yapılanlar da dahil olmak üzere tüm meyve suları yoğun şekilde şeker içerirler. Şekerin sonradan eklenmesi şart değildir, meyvenin kendi şekeri de yeterince şeker yükü yaratır. Bu nedenle meyve suları kan şekerinde ani yükselmelere yol açar ve ve insülin direnci ile şeker hastalığına zemin hazırlarlar.

Three Fruit Juice Glasses Surrounded By Colorful Fruits Stock Photo -  Download Image Now - iStock

Her ne kadar meyve suyu deyimi yararlı birşey izlenimi verse de, pratikte bunların pek yararı olduğu söylenemez, o nedenle meyve suyundan uzak durulmalıdır. Meyvenin kendisini, o da abartılı olmayan miktarlarda yemek en iyisidir.

Dikkatli tüketilmesi gereken içecekler

Diyet gazlı içecekler

İçlerinde şeker olmamasına rağmen, yapay tatlandırıcı eklenmiş gazlı içecekler yine de sorun yaratabilir. Yapılan bir araştırmada yapay tatlandırıcıların barsaktaki yararlı mikropları kötü etkilediği gösterilmiştir. Barsaktaki yararlı bakterilerin azalması insülin direncini arttırabilir ve şeker hastalığına gidişi hızlandırabilir. Bu durum da şişmanlık, kolesterol ve trigliserid yükselmesi ve hipertansiyon nedeni olabilir. Bu nedenle diyet gazlı içecekler az miktarda ve seyrek olarak tüketilmelidir.

Alkollü içecekler

Hipertansiyonu veya şeker hastalığı olanlarda alkollü içecekler bu durumu ağırlaştırabilir. Alkol içildikten sonra birkaç saat kan şekerini düşürür ve yeme isteğini arttırır. Şekerli içeceklerle alkolün karıştırılması ile yapılan kokteyller ilave şeker tüketimi de yapacağı için ilave sorunlar yaratır. Yemekte içilen alkol yenen yemek miktarını da arttırır. Alkol tüketiminin şeker hastalığı riskini de arttırdığı gösterilmiştir. Günlük tüketimin erkekler için 2 bardak (300 ml) şarap, bir duble (80 ml) sert alkol veya yarım litre bira ile sınırlanması gerekir. Kadınlar için önerilen bu miktarların yarısıdır.

Alkollü içecekler

Aşağıda sayılan kişiler alkol tüketmemelidir.

  • Gebe olan, gebe olma ihtimali olan veya süt veren kadınlar
  • 21 yaş altındaki gençler
  • Alkolle etkileşim yapma olasılığı olan ilaç kullanan kişiler
  • Alkolden kötü etkilenecek tıbbi problemleri olan kişiler
  • Alkolizm tedavisi görüp iyileşmiş olanlar veya içtiği miktarı kontrol edemeyenler
  • Araç kullananlar veya ustalık, dikkat ve konsantrasyonun önemli olduğu işler yapanlar

İyi bir uyku düzeni

İyi bir uyku düzeni verimli ve aktif bir yaşam için çok önemlidir. Uyku düzenini bozan çok çeşitli sorunlar mevcuttur, ama bunun yanında kişilerin de kendi uyku düzenleri için belli bir disipline ihtiyacı vardır. Bu konuda kişilerin uyması gereken kurallar konusunda Türk Nöroloji Derneği’nin önerdiği 16 kurala uymakta yarar var.

İyi bir uyku düzeni verimli ve aktif bir yaşam için çok önemlidir. Uyku düzenini bozan çok çeşitli sorunlar mevcuttur, ama bunun yanında kişilerin de kendi uyku düzenleri için belli bir disipline ihtiyacı vardır.

İyi bir uyku düzeni için başlıca kurallar

  • Uykunuz gelmeden yatağa gitmeyin: Yatma vaktinde uykulu hissetmiyorsanız, başka birşey yapın. Kitap okuyun, hafif bir müzik dinleyin veya bir dergiye bakın. Zaten iyi bir uyku disiplini oluşturduğunuz zaman yatma zamanında uykunuz gelir. 
  • Yattıktan 20 dakika sonra halen uykuya dalamadıysanız, yataktan çıkın: Kitap okuyun, meditasyon yapın, rahatlatıcı bir bitki veya meyve çayı için veya duş alın. Buna karşılık telefonunuzdan veya televizyondan uzak kalın. Eğer mümkünse, başka bir odaya geçin. Yatak odanız uyumak için gittiğiniz yer olmalı. Tekrar uykunuz gelince yatağa geri dönün.
  • İyi bir uyku düzeni için her sabah aynı saatte kalkın: Bunu tatillerde ve hafta sonlarında da yapın.
  • Düzenli olarak tüm gece uykusuna sahip olmaya çalışın: Gün içinde iyi dinlenmiş hissetmenizi sağlamaya yetecek süre uyuyun.
  • İyi bir uyku düzeni için belli bir günlük programı takip edin: Yemek, ilaçlar, ev işleri ve diğer düzenli aktiviteler vücut saatinin düzgün olarak çalışmasına yardımcı olur.
  • Yatağınızı sadece uyku ve cinsel aktivite amacıyla kullanın: Adı üstünde, orası yatak odası.
  • Öğle yemeğinden sonra kafein almayın: Kafein vücutta 8 saat kadar etkisini sürdürür, dolayısıyla akşam üzeri içeceğiniz çay veya kahve gece uykunuzu bozacaktır.
  • Yatma vaktinden altı saat öncesinde bira, şarap veya diğer alkollü içeceklerden kaçının: Alkol uykuya dalmanızı kolaylaştırsa da, uyku kalitenizi bozar, sık uyanma nedeni olur ve REM uykusuna geçişinizi güçleştirir.
  • Yatma vakti öncesinde sigara içmeyin veya diğer nikotin içeren gıdalar almayın: Sigara uyarıcıdır ve bu etkisi 1- 2 saat kadar sürer. Son sigaranızı akşam yemeğinden önce için veya daha iyisi sigarayı toptan bırakın.
  • Yatağa aç girmeyin, ancak yatma vaktine yakın saatlerde ağır yemek de yemeyin: Tercihan akşam yemeği ile uyku saati arasında 3- 4 saat olmalıdır. Akşam yemeğinden sonra bitki veya meyve çayları haricinde birşey yiyip içmeyin.
  • Yatma vaktinden önce altı saat içerisinde ağır egzersizden kaçının: Egzersizi günün daha erken saatlerinde yapın, genelde akşam 17:00’den sonra egzersiz yapmayın.

Uyku öncesi rutini

Yatmadan önceki bir saatte 20 dakikayı huzur veren (sakin müzik dinlemek veya evcil hayvanınızla oynamak gibi) veya odaklanmanızı değiştiren (bulmaca veya sudoku çözmek gibi) bir faaliyete, 20 dakikayı gevşemeye (mümkünse meditasyon veya yoga) ve son 20 dakikayı da özbakımınıza (diş fırçalama, makyaj temizleme gibi) ayırın. Bu dönemde tüm ekranlardan uzak durun.

Şekerlemeler

Yapabilirseniz, gün içinde şekerlemeden kaçının. Eğer mutlaka şekerleme yapmak zorunda kalırsanız, kısa tutun (bir saatten az). Öğleden sonra saat üçten sonra şekerleme yapmayın.

Kaygı ve stres

Endişelerinizi bir aile üyesi veya arkadaşınızla paylaşın. Duygularınızı bir günlüğe yazarak ifade edin. Meditasyon ve yoga da stresi azaltmaya yardımcı olur. Eğer endişeleriniz kalıcı bir problem ise profesyonel destek almayı düşünün.

İyi bir uyku düzeni için yatak odası

Bunu hatırlamanın kolay yolu, yatak odanızın bir mağara gibi olmasıdır. Camınıza ışık geçirmeyen (blackout) perde takın ve dışarıdan ışık sızmadığından emin olun. Odada veya odanın dışındaki koridorda gece lambaları dahil ışık kaynağı olmasın. Buna karşılık, gerektiğinde kullanmak için başucunuzda gerektiğinde açabileceğiniz bir lamba bulundurun. Yatmadan bir saat kadar önce yatak odanızı havalandırarak veya bir süre klima çalıştırarak serin hale getirin.

Yatak odasında çalışırken ses çıkartan veya ışık yayan saat veya benzeri eşyalar kullanmayın. Ekranlı çalar saatleri yatmadan önce ters çevirin. Yatak odanızda televizyon bulundurmayın.

Rahat ettiğiniz yatak ve yastık seçin. Serin tutan ve pamuk veya keten gibi doğal malzemelerden yapılma çarşaf, yastık kılıfı ve nevresimler kullanın.

Evcil hayvanlar stresi azaltır ve uykuyu kolaylaştırır. Ancak onları yatak odası dışında sevin, yatak odanızda olmasınlar. Evcil hayvanları yatağınıza asla almayın.

Evcil hayvanları yatağa almayın
Evcil hayvanları yatağa almayın

Teknoloji

Yatmadan bir saat önce televizyonu ve bilgisayarı kapatın ve telefonu elinizden bırakın. Telefonun yanınızda olması gerekiyorsa, sessize alın ve yakınınızdaki bir çekmecenin içine koyun. Yattıktan sonra asla mailinizi, mesajlarınızı veya sosyal medyanızı kontrol etmeyin.

Göz maskeleri ve kulak tıkaçları

Eğer çevreden gelen ışık veya sesleri engelleyemiyorsanız, göz maskeleri ve kulak tıkaçları oldukça yardımcı olur.

Uyku maskesi
Uyku maskesi

Uyku ilaçları

Uyku ilaçları bir çare gibi dursa da, pek çok yan etki ve sakıncaya sahiptir. Bu nedenle uyku ilaçlarını kolay bir çözüm gibi görmektense, uyku disiplinini sağlamak daha önemlidir.

Benzer şekilde, uyumayı kolaylaştıran bitkisel çay ve ilaçlar da bir çözüm gibi görülebilir. Ancak bunların da mevcut sağlık koşullarıyla ve kullanılan ilaçlarla etkileşimleri olabileceği göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle uyku ilaçları ve uykuyu kolaylaştırıcı doğal ajanlar doktorun görüşü olmaksızın kullanılmamalıdır.

İlgili konular
Uyku ilaçları nasıl kullanılmalı?
Uyku hakkında 6 yanlış inanış
Kahve zararlı mı?

Uyku hakkında 6 yanlış inanış

Pek çok kişi yeterli ve kaliteli uyku uyuyamadığı halde hatalı davranıyor. Bu yazıda uyku hakkında 6 yanlış inanıştan söz edeceğiz.

Pek çok kişi yeterli ve kaliteli uyku uyuyamadığı halde hatalı davranıyor. Bu yazıda uyku hakkında 6 yanlış inanış hakkında konuşacağız.

Bugün uyku hakkında en iyi bildiğimiz konu, insanların çoğunun nitelik ve nicelik olarak yeterli uyku uyuyamadığı. Teknoloji çağında, 7/24 telefon uyarıları, email sinyalleri, sosyal medya ve benzeri faktörler günde 8 saat uyumayı çok zorlaştırabiliyor.

Yeterli ve kaliteli uykunun önemi malum. Yeterli süre ve kalitede uyuyamamak genellikle fiziksel ve zihinsel sağlık problemlerine yol açabiliyor, ayrıca önemli bir kilo alma nedeni. Çoğu insan bu duruma uyku ilaçlarıyla, yatağını değiştirerek veya benzeri birtakım değişikliklerle çare bulmaya uğraşsa da; bu yöntemlerin pek bir işe yaradığı söylenemez. Ülke ve bölgeye göre değişiklik gösterse de, erişkinlerin dörtte biri ile yarısı arası, ortalama toplumun üçte biri kronik olarak uykusuzluk çekmektedir.

Bu konuda hep ortada dolaşan ve çok kişinin inandığı, ancak ne işe yaradığı belli olmayan uyku hakkında 6 yanlış inanış var.

Ne zaman uyuduğumun önemi yok, ne kadar süre uyuduğum önemli.

Belki kolaylıkla uykuya dalıyor ve 7 saat veya daha uzun uyuyorsunuz, ama hala yorgun hissediyorsunuz. Buradaki sorun, uykunun miktarı değil, düzeni. Halbuki, uykunun düzeninin uyku süresinden daha önemli olduğunu bilmek gerek. Dolayısıyla yatak odasına belli bir saatte gidip yatma alışkanlığınız olsun.

Her gün belli bir saatte uyumak içinizdeki biyolojik saatin düzenli çalışmasını sağlayarak uykunun çok daha verimli olmasını sağlayabilirsiniz. Yapılan bir araştırmada, belli bir saatte uyuma alışkanlığı olan öğrencilerin, düzenli uyumayanlara göre daha başarılı oldukları saptanmış. Düzenli bir zamanda uyumak, aşağı yukarı uykunun süresi kadar önemli. Dolayısıyla, her gece belli bir saatte uyumaya kendinizi alıştırın.

Hafta sonunda uyuyarak hafta içindeki uyku açığımı kapatabilirim

Hafta içinde yeterince uyuyamayınca, hafta sonunu uyuyarak geçirmenin uyku açığını kapattığını zannedenlere kötü bir haberim var: Böyle birşey yok. Hafta sonunda bir saatten daha fazla ilave uykunun size hiçbir katkısı yok. Normal olan, hafta içindeki uyku rutininizi hafta sonunda da uygulamak. Yoksa, hafta sonunda fazla uyumanız, sonrasında hafta içinde uykunuzun gelmemesiyle sonuçlanıp, uykunuza daha fazla katkıda bulunur. Normal bir uyku düzeni için, uykudan önce 16- 17 saatlik bir uyanıklık dönemi gereklidir. Dolayısıyla, pazar sabahı 11:00’de uyanırsanız, pazarı pazartesiye bağlayan gece ancak 02:00 civarında uykunuz gelir. Bu duruma “sosyal jetlag” adı verilir.

Çalışmak için sabah erken kalkmak faydalıdır.

Çok kişi böyle düşünür ama, çevrenizde böyle yapan kişilere dikkat ederseniz, bunların sabah beşte kalkıp iki- üç saat çalıştıktan sonra, günün kalan kısmında pek bir iş yapmadan ortalıkta sersemlemiş şekilde dolaştığını görürsünüz. Bu şekilde, erken kalkmanın sağladığı yarardan fazlası zarar olarak ortaya çıkar.

Sabah erken kalkmak faydalıdır, ama eğer öncesinde 7 saat uyuduysanız. Eğer sabah altıda kalkmayı planladınızsa, gece en geç 11’de yatmış olun. Gece az uykuyla birleşen sabah erken kalkma vücut saatinizin ritmini bozacak, bu da metabolizmanıza ve özellikle de yediğiniz miktarlara yansıyacaktır. Bu şekilde hem kilo alacaksınız, hem de bütün gün performansınız düşük olacak.

Öğleden sonra çay/kahve içmekte bir sakınca yok.

Bu da uyku hakkında 6 yanlış inanış içinden biri. Akşam üzeri saat 5’de bir fincan çay çok sorun olmayabilir, ama koyu bir kahve veya espresso gece uykunuzun canına okuyacaktır. Kafein vücutta 8 saat kadar etkisini sürdürür ve uyumanızı engellemese bile uyku kalitenizi düşürür ve sabah yorgun uyanırsınız.

Uyumadan önce telefonla oynamak veya televizyon seyretmek sakıncasız

Uyku hakkında 6 yanlış inanış içinden biri daha. Pek çok kişi telefonlarıyla yada diğer teknolojik oyuncaklarıyla uyku kalitesi arasında bir ilişki olmadığını düşünür. Ancak, bu teknolojik oyuncaklar çoğu zaman kaliteli bir uykuyla sizin aranıza girer. Bu konudaki bir araştırmada uykudan önceki birkaç saatte tablet kullanan insanların uykuya dalmalarının 10 dakika geciktiği saptanmış.

Bu kişilerde uyku kalitesinin kötü olduğu ve ertesi gün de gündüz uyuklamaları yaşadıkları gözlenmiş. Bunun nedeni araştırıldığı zaman, melatonin salgılanmasının bu durumdan etkilendiği ve bunun da uyku düzenini bozduğu görülmüş.

Bu durumun önüne geçmek için bu cihazları mümkün olduğu kadar gözlerden uzak tutmak (telefon veya bilgisayar ekranı yerine televizyon ekranından video veya film seyretmek) uyku saatinden hiç değilse bir saat kadar önce tüm ekranlardan uzaklaşmak en iyisidir. Eğer seyretmeye devam edecekseniz, tercihan sarı camlı bir gözlük kullanarak mavi ışığın etkisinden uzak olmakta fayda var. Yatak odanızda televizyon seyretmeyin, telefonla oynamayın, hatta telefonunuzu yatak odasında şarja bile takmayın.

Alkol uyumaya yardımcı olur.

İnsanlar genellikle akşam içtikleri bir- iki kadehten sonra daha iyi uyuduklarını söyleseler de, durum pek de öyle değildir. Doğrudur, alkol uykuya dalmayı kolaylaştırır. Ancak, alkol sonrasındaki uyku genellikle çok bölünür ve bu durum da yaş ilerledikçe daha da artar.

Alkol asıl dinlendirici olan REM fazına geçmenizi de güçleştirir. Gece içki içecekseniz, akşamın erken saatlerinde için ve tercihan akşam saat sekizden sonra alkol almayın.

Kahve veya çay zararlı mı?

Çay veya kahveye düşkün müsünüz? Sabah çayınızı veya kahvenizi içmeden kendisini iyi hissetmeyenlerden misiniz? Peki çay veya kahve zararlı mı?

Çay veya kahveye düşkün müsünüz? Sabah çayınızı veya kahvenizi içmeden kendisini iyi hissetmeyenlerden misiniz? Peki kahve veya çay zararlı mı? Çay veya kahve kalp hastalığı veya kansere yol açabilir mi? Öyleyse bu yazıda sizinle çay ve kahveyle ilgili olumlu ve olumsuz yönleri gözden geçirelim.

Aslında sadece kahve diyerek geçmemek lazım. Siyah ve yeşil çay, kolalı içecekler ve özellikle de enerji içecekleri ciddi miktarda kafein içerirler, o yüzden yazdıklarımız o içecekleri de kapsıyor.

Hangi içeceklerde ne kadar kafein var?

Aşağıdaki tabloda içeceklerdeki kafein miktarları görülmektedir. Bu tablo genel bir fikir vermek için olup, çay ve kahvenin markasına veya türüne yada diğer içeceklerde içeceğin niteliğine ve markaya göre değişiklikler gösterebilir.

İçecekMiktar (ml)Kafein (mg)
Türk kahvesi 100 ml 84 mg
Filtre kahve250 ml 100 mg
Kafeinsiz filtre kahve 250 ml2 mg
Espresso 30 ml 64 mg
Hazır granül kahve 250 ml 62 mg
Siyah çay 250 ml 50 mg
Yeşil çay 250 ml 30 mg
Hazır soğuk çay 250 ml 20 mg
Kolalı içecek 250 ml 24 mg
Standart enerji içeceği250 ml 30 mg
Yoğun enerji içeceği 30 ml215 mg
Çeşitli içeceklerde kafein miktarları

Bazı kişilere kahve zararlı mı?

Çocuklar

Özellikle çocuklar kafeinden uzak kalmalı. Çocuklar pek kahve tüketmeseler de, özellikle kolalı içecekler ve enerji içecekleri yoluyla ciddi miktarda kafein alabilirler. Kolalı içecekler ve enerji içecekleri içindeki kafein miktarı, çocukların zaten küçük olan vücutlarında yüksek kafein düzeylerine yol açabilir. Bu içecekler serbest satıldığı için çocukların erişmesi kolaydır, bu açıdan kontrollü olmakta yarar vardır. Ayrıca, bu içecekler içerdikleri önemli miktardaki şeker dolayısıyla çocuklarda şişmanlığa ve başka sağlık problemlerine de yol açabilir. En iyisi, çocukları kafein içeren içeceklerin tümünden uzak tutmaktır.

Kalp hastaları

Peki kalp hastalarına kahve zararlı mı? Kalp hastası, özellikle de ritm bozukluğu olanların yüksek kafeinli içeceklerden uzak durmasında yarar vardır, çünkü fazla kafein bu kişilerde çarpıntı ataklarını tetikleyebilir.

Fazla kafein çarpıntıyı tetikleyebilir
Fazla kafein çarpıntıyı tetikleyebilir

Diğer durumlar

Kafein mideyi de rahatsız edebileceği için, midesinde sorun olanların da kafeinli içeceklere dikkatle yaklaşması önerilir.

Gebe  kadınlar da kahve dahil kafeinli içecekler konusunda dikkatli olmalı ve günlük kafein alımlarını maksimum 300 mg ile sınırlamalıdır. Ayrıca aşırı kafein tüketiminin gebe kalmayı güçleştirdiği yönünde çalışmalar vardır.

Kafein ve gebelik

Yüksek doz kahve veya çay zararlı mı?

Peki fazla içilen kahve veya çay zararlı mı? Her durumda günlük alınan kafein miktarını 400 mg ile sınırlamakta fayda var. Bu dört fincan Türk kahvesi veya filtre kahve veya 8 fincan siyah çay anlamına gelir.

Ancak bu miktarların kişiden kişiye değişeceği ve bir kısım insanların bundan çok daha düşük dozlardan etkilenebileceği de akılda tutulmalıdır. Dolayısıyla, herkes kendi tolere edebildiği miktarı aşmamalıdır.

Kafein kalp hastalığına yol açar mı?

Orta derecede kafein alımının atrial fibrilasyon veya ritm bozukluklarına yol açma ihtimaline yol açabileceği yönündeki genel kanı araştırmalarla doğrulanamamıştır. Benzer şekilde, kafeinin kalp krizi veya inmeye yol açabileceği yönünde de kanıt yoktur. Kafein alımından sonra kan basıncında 2- 3 saat süreyle bir yükselme olsa da, uzun vadede hipertansiyon yaptığını gösterir bulgu da yoktur. Ancak, yine de kalp hastası olanların kafein tüketim miktarlarını doktorlarıyla görüşmelerinde yarar vardır.

Kafein bağımlılığı kötü mü?

Bu, duruma göre değişir. Eğer çay veya kahve içmeden kendinize gelemiyorsanız, bunun nedeni gece kaliteli uyku uyumamanız olabilir mi? Eğer öyleyse, çay- kahve tüketerek kendinize gelmek yerine gece niye dinlemediğinizin üzerinde durun ve uyku kalitenizi arttırma yoluna gidin. Günün ileri saatlerindeki çay- kahve ihtiyacınız artıyorsa, bunun nedeni artan anksiyeteniz ve/veya dikkat dağınıklığınız olabilir, onları çözmeye bakın. Bu bağımlılığın bir kısmı ise sıcak birşeyler içmek ihtiyacından kaynaklanan psikolojik bağımlılık olabilir, bu durumda da kafein içermeyen diğer bitki ve meyva çaylarını kullanmak benzer tatmini sağlar. Bunlar dışında, makul miktardaki çay- kahve tüketiminin sakıncası yoktur.

Kafeinin sağlık için yararı var mı?

Kafeinin kısa dönemde konsantrasyon, hafıza, uyanıklık ve dikkat üzerine olan olumlu etkilerini zaten biliyoruz. Bunun sebebi, kafeinin sempatik sinir sistemini uyarmasıdır. Bu nedenle kişinin uykusunu yeterli alamadığı zamanlar kafein etkisinin en belirgin olduğu zamanlardır.

Bir araştırmada, orta derecede kahve tüketmenin çeşitli kanser türlerinden koruduğu öne sürülmüşse de, bunun mekanizması bilinmemekte ve bu durumun kafeine değil de kahvenin içindeki antioksidanlara bağlı olduğu düşünülmektedir. Yine benzer şekilde, siyah ve yeşil çayın da içindeki antioksidanların da kafeinden bağımsız olarak inflamasyondan ve kalp damar hastalıklarından koruduğu düşünülmektedir.

Sağlıklı çay ve kahve tüketimi

Sağlıklı çay ve kahve tüketimi

Sonuç olarak, makul miktarda çay veya kahve tüketmenin herhangi bir zararı olmadığı gibi, ilave yararları da olabilir. Ancak tüketim miktarı fazlaysa bunun nedenlerine yönelmek gereklidir.

Griple başa çıkmak

Genelikle Kasım başından Mart sonuna kadar olan dönem grip mevsimi olarak bilinir. Ne kadar kendinizi korumaya uğraşırsanız uğraşın, yine de gribe yakalanabilirsiniz. Gribin belirtileri hafif ya da şiddetli olabilir, genellikle ateş, öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı ve baş ve vücut ağrısı ile seyreder. Genelde basit ağrı kesici/ateş düşürücüler dışında bir ilaç gerekli değildir, antibiyotikler de zaten etkisizdir.Yine de grip olduysanız,griple başa çıkma kimi doğal yollarla kolaylaşır

Nüfusun ortalama % 20’sini etkileyen grip yaşam kalitesini oldukça bozabilir. Griple başa çıkmak için yapılacakları bilmek gerekir.

Grip belirtileri

Genelikle Kasım başından Mart sonuna kadar olan dönem grip mevsimi olarak bilinir. Ne kadar kendinizi korumaya uğraşırsanız uğraşın, yine de gribe yakalanabilirsiniz. Gribin belirtileri hafif ya da şiddetli olabilir, genellikle ateş, öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı ve baş ve vücut ağrısı ile seyreder. Genelde basit ağrı kesici/ateş düşürücüler dışında bir ilaç gerekli değildir, antibiyotikler de zaten etkisizdir. Yine de grip olduysanız, griple başa çıkma kimi doğal yollarla kolaylaşır.

Grip belirtileri

Grip komplikasyonları

Çok sık olmamakla birlikte, grip şu komplikasyonlara yol açabilir:

  • Zatürre (pnömoni- akciğer iltihaplanması): Grip kendisi zatürreye yol açabildiği gibi, bakterilerin yol açtığı zatürreyi de tetikleyebilir ve bunun sonucunda ağır solunum yetmezliği ortaya çıkabilir.
  • Kalp komplikasyonları: Grip kalp krizlerini tetikleyebilir veya miyokardit (kalp kası iltihaplanması) yapabilir.
  • Beyin komplikasyonları: Grip beyinde iltihaplanma nedeni olabilir ve bunun sonucunda ağır merkez sinir sistemi hasarı yapabilir.

Bu komplikasyonlar nadir değildir. Grip geçirenlerin yaklaşık %1 kadarının hastaneye yatması gerekir. Hastaneye yatması gereken her 8 kişiden birinde ani kalp problemi sözkonusudur. Bu kişilerin üçte birinde yoğun bakım ihtiyacı ortaya çıkar ve yaklaşık %7 kadarı kaybedilir.

Gripten korunmak

En iyi tedavi korunmadır prensibinden hareketle, grip olmamak için gerekli tedbirleri almak çok önemlidir. Bu konuda yapılabilecekler aşağıdadır.

Gripten korunmak

Grip aşısı

Kimi kişilerde gripten korunma büyük önem taşır. Bu kişiler yaşlılar, küçük çocuklar, bağışıklık sistemini etkileyen sorunları olanlar, kalp yetersizliği, kanser veya KOAH gibi kronik hastalığı olanlarda grip ciddi sorunlara yol açabilir. Özellikle bu kişilerin Ekim sonuna kadar mutlaka grip aşısı olması gereklidir, çünkü bu kişilerde grip ölüme kadar gidebilen komplikasyonlara yol açabilir.

Grip aşısı

Griple başa çıkmak için yapılacaklar

İstirahat

Griple başa çıkmak için genellikle ateş düşene kadar dinlenme ve uyku en iyi yollardan biridir. Bu şekilde çevrenizdekilerle ilişkiniz de azalarak bulaştırma ihtimalinizi düşürürsünüz. Yatak istirahati sırasında ikinci bir yastık kullanmak burun akmasını kolaylaştırıp daha rahat uyumayı sağlar.

Yatmadan önce sıcak birşeyler içmek, sıcak bir duş almak, mümkünse odada bir hava nemlendiricisi kullanmak ve alkolden kesinlikle uzak durmak grip sırasında uykuyu kolaylaştırır.

Griple başa çıkmak için yatak istirahati

Burnu temizlemek

Burnu sık sık temiz bir kağıt mendille silerek burundaki mukusu dışarı atmak burundaki tıkanıklığı azaltarak daha rahat nefes almayı sağlayacaktır. Burun çekerek mukusu geriye atmak ise, aksine mukusun sinüslerin kanallarını tıkamasına ve sonuçta başağrısı ve sinüzite yol açma potansiyeli taşır.

Burun silmek

Gargara

Boğaz ağrısının en iyi çaresi, tuzlu su ile sık sık gargara yapmaktır. Gargara boğazdaki şişmeyi azaltır ve mukusu temizler. Yeşil çayla gargara yapmak daha da iyidir. Yeşil çayın içindeki kaşesin adı verilen antioksidan infeksiyondan korunmaya yardımcı olur.

Gargara

Çinko takviyesi

Çinko takviyesi almak daha iyi hissetmeyi sağlar ve hastalık süresini kısaltır.

Griple başa çıkmak için çinko takviyesi

Bol sıvı almak

Ateş su kaybetmeye ve vücudun susuz kalmasına neden olur. Bu nedenle grip sırasında bol sıvı almak önemlidir. Özellikle kafeinsiz çay ya da bitki çayları gibi sıcak içecekler boğazın ve burun akıntısının da rahatlamasını sağlar. Sıcak limonlu su da oldukça yararlı olur.

Bir alternatif de soğuk ve buzlu içeceklerdir. Bunlar da boğazdaki ödemin çözülmesine yardım eder.

Yetrli sıvı almak

Tavuk çorbası

Tavuk çorbası bir taraftan ihtiyaç duyulan enerji ve proteini sağlarken, diğer taraftan içinde bulunan carnosine isimli bir madde ile vücut direncini arttırarak gribin iyileşmesini kolaylaştırır.

Tavuk çorbası griple başa çıkmak için yararlıdır

Burnu yıkamak

Günde 2- 3 kez su çekerek burnu yıkamak burnun içindeki mukusu gidererek solunumu rahatlatır. Bu amaçla burun pompaları veya neti pot adı verilen burun yıkama şişeleri de kullanılabilir. Ancak, kullanılacak su ya eczaneden alınacak steril saf veya tuzlu su, veya kaynatılıp soğutulmuş musluk suyu olmalıdır.

Burnu yıkamak

Buhar solumak

Grip sırasında başa bir örtü örterek bir kaba dökülen kaynar suyun buharı solunumu ve burun tıkanıklığını rahatlatır. Kaynar suya birkaç damla nane veya okaliptüs yağı damlatmak bu yöntemin daha etkili olmasını sağlar.

Buhar solumak

Sıcak buharlı duş

Sıcak buharlı duş almak veya buharlı banyoda yıkanmak burundaki mukusu yumuşatarak solunumu rahatlatır, ayrıca vücuttaki terlemeyle çıkmış toksinleri atarak iyileşmeyi kolaylaştırır.

Ilık duş

Hafif ateşe izin vermek

Ateş, vücudun enfeksiyonla mücadele ettiğinin göstergesidir. Bu nedenle, 38.5oC’yi geçmediği sürece, eğer çok sıkıntı vermiyorsa ateşe izin vermek iyileşmeyi kolaylaştırır. Gündüz hafif ateşe izin vermek ve gece daha rahat uyumak için hafif bir ateş düşürücü almak iyi bir yöntemdir.

Hafif ateş

Griple başa çıkmak için tıbbi destek

Tüm bu tedbirlere rağmen en geç 5-7 günde düzelmezseniz o zaman griple başa çıkmak için tıbbi desteğe ihtiyacınız var demektir.

Griple başa çıkmak için tıbbi yardım