Kış ve Kalp Hastalıkları

Kış mevsimi, kişilerin pek çok açıdan önceden hazırlanması gereken bir dönemdir. Bu nedenle her cins kalp hastası kış için kendi tedbirlerini almalıdır.

  • Kalp hastaları neden soğuktan etkilenirler?

İnsanlar sıcak kanlı canlılardır, dolayısı ile hava soğuduğunda bile vücut ısılarını korumak zorundadırlar. Bu nedenle, soğuk havada ısı kaybını önlemek için vücut kan damarlarını büzerek ısı kaybını azaltmaya çalışır. Ayrıca, enerji üretiminin de artması için metabolizma hızlandırılır. Buna rağmen ortaya çıkan ısı kaybını yerine koymak amacıyla da kalp hızı ve debisi, yani attığı kan miktarı artar. Bu sonuçları oluşturmak için de adrenalin başta olmak üzere bir dizi sinirsel ve hormonal mekanizma harekete geçer.
Bu durumun birtakım doğal sonuçları olur.
1-      Büzülen atardamarlar sonucunda normalde dokularda olması gereken kanın önemli bir kısmı dolaşımda kalır, bu atardamarlardaki kan miktarının ve dolayısınya kan basıncının (tansiyonun) yükselmesi ile sonuçlanır, ayrıca kalbin yenmesi gereken direnç artar.
2-      Büzülen toplardamarlardaki kanın kalbe dönüşü artar, bu da kalbin iş yükünün artmasına neden olur.
3-      Metabolizmanın hızlanması nedeniyle vücuttaki atık miktarı artar.
4-      Akciğerleri de soğuk etkisinden korumak için bronşlar büzüldüğünden vücuda oksijen girişi azalır ve dolayısıyla dokulara gitmesi gereken oksijen miktarı da ihtiyacın altında kalır. Bunu kapatabilmek için yine dolaşımın hızlanması, yani kalbin daha fazla çalışması gerekir.
Tüm bu nedenlerle soğuk havada kalbin iş yükü belirgin şekilde artış gösterir, ayrıca damarlar da daralır. Bu nedenledir ki soğuk havada daha çabuk yoruluruz ve daha çabuk nefes nefese kalırız. Yine aynı nedenle, yani damarlar büzüştüğü, giden kan miktarı azaldığı, azalan o kanın içindeki oksijen de az olduğu için eller, ayaklar, burun ucu ve dudaklar gibi uç noktalar da morarır.
Bu mekanizmalar sonucunda el ve ayaklarda gangren, kalp yetersizliği olanlarda kalp yetersizliğinde artma, kalp ritmi bozuklukları, koroner damarlarında darlık olanlarda göğüs ağrısı ve hatta kalp krizi ortaya çıkabilir. Üstelik, soğukla karşılaşma ne kadar hızlı olursa tepki de o kadar şiddetli olur. Örneğin soğuk veya buzlu suya düşenlerde bu reaksiyonlar çok hızlı gelişir.

  • Kışın kalp krizi riski neden artıyor?

Kışın kalp krizi riskinin artma nedenlerinin başlıcaları yukarıda da belirtildiği gibi damarların büzülmesi, tansiyonun yükselmesi, kalbe dönen kan miktarının artması ve kandaki oksijen miktarının azalmasıdır. Bunlara bir de yine aynı etkilerle kan pıhtılaşmasının artması da eklenince, kalp krizleri için uygun ortam ortaya çıkar. Ancak, yine de birkaç koşulun üstüste gelmesi gerekir. Birincisi, kişinin kalp damarlarında kalp krizine yol açmaya müsait bir daralma olması veya belirti vermese de kalp yetersizliği, kapak hastalığı gibi bir kalp hastalığı olması, ikincisi de soğukla ani karşılaşmadır. Bu nedenledir ki, kalp krizlerinin en sık görüldüğü durumlar genellikle kar küremek, karlı havada araba lastiği değiştirmek, buzlu suya düşmek (sauna sonrası şok havuzu da dahil) gibi sıcak ortamdan soğuğa ani geçişin olduğu durumlardır. Gerçekten de, herkesin evinin önündeki kaldırımın karını temizleme zorunluluğu olduğu Birleşik Amerika ve Kanada’da kışın kar küreme sırasında ortaya çıkan kalp krizi ve ani ölümler çok sıktır.
Soğukta ortaya çıkan kalp sorunları infarktüs olabileceği gibi, ani ölüm şeklinde görülmesi de çok sıktır. Kalp krizine yol açmasa da, koroner damar hastalarında ani soğukla karşılaşmak veya soğuk rüzgara karşı yürümek ciddi göğüs ağrısına yol açabilir.

  • Kalp rahatsızlıkları olanlar soğuk kış günlerine nasıl hazırlanmalılar?

Aslında özel bir hazırlıktan söz etmekten çok dikkatli olmak daha önemlidir. Yaşanılan ortamın ısısı ne sıcak ne de soğuk olmamalıdır. Uygun şekilde giyinilmelidir. Dışarı çıkarken yeterince giyinilmeli, özellikle göğüs ve burun korunmalıdır. Rüzgarlı, fırtınalı, kar yağışlı, yağmurlu havalarda dışarı çıkılmaması daha uygun olur.
Market ve alışveriş merkezlerinde en büyük tehlike, ısıtılan iç ortam ile soğuk dış ortam arasındaki geçişlerde yaşanır. O nedenle bu gibi mekanlara tercihan araba ile gidilmeli ve soğuğun yarattığı risklere bir de alışveriş torbalarının yarattığı yükün eklenerek kalbi daha fazla yormaması için alışveriş poşetleri arabaya kadar market arabası ile götürülmelidir.

  • Kalp hastaları, kış aylarında nasıl beslenmeliler?

Yine kış günleri insanların fazla kalori almalarına da bahane olur. Kışın soğuk gerekçesi ile genellikle fazla yemek yenir, tatlılara ve hamurişlerine ağırlık verilir. Halbuki durum daha farklıdır.
Kış bir sebze cennetidir. Kırmızı sebze olarak havuç, kırmızı pancar, kırmızı lahana ve balkabağı, yeşil sebze olarak ıspanak, pırasa, brokoli, lahana ve marul cinsleri ve beyaz sebze olarak da kereviz, turp, yerelması gibi kök sebzeler bolca bulunur. İlaveten, kuru baklagiller de bu dönemde bol tüketilir ve çok yararlıdırlar. Buğulama, pilaki veya çorba şeklinde veya yağı aşağıya süzülmek şartıyla bol balık tüketmek de yararlıdır, ancak kızartma veya yağsız tavada ızgara şeklinde pişirilmemelidir. Et ve tavuk da yağsız olmak ve yağda kızartılmamak şartıyla günde 100 gram kadar tüketilebilir. Ekmek, makarna, pirinç ise az tüketilmesi gereken gıdalar arasındadır.
Yine de kimi noktalara dikkat etmekte yarar vardır. Günlük itiyaçtan fazla yenilmemeli, sebzeler olabildiğince az pişirilmeli veya çiğ yenmeli, çorbalarda un ile yağ kavrulmamalıdır. Kışa direnmek çok yiyerek değil nitelikli yiyerek mümkün olur.
Gıda destekleri de önemlidir. Bunlar arasında B12, D vitamini, kalsiyum ve prebiyotik içeren gıdalar ön planda düşünülmesi gereken destekler arasındadır.

  • Kalp hastaları kış aylarında bol su içmeli mi?

Bol su içmekten çok yeterli sıvı almayı sağlamalıdır. Özellikle kaloriferli evlerde ev ısısı yüksek (24 dereceden fazla) tutuşursa, farketmeden fzla terleme olur. Bu sıvıyı yerine koymak gerekir. Her durumda günlük içecek miktarı (su ve benzerleri) 1,5- 2 litreden az olmamalıdır.
Bilhassa yaşlı hastalar, çeşitli nedenlere bağlı olarak mesane kapasiteleri azaldığı için sık idrara giderler ve bundan kaçınmak için de az su içerler. Bu durum da böbrek yetersizliği başta olmak üzere çeşitli durumları ortaya çıkarma riski taşır, yaşlıların ihtiyaçları kadar su içmesini sağlamak gerekir.

  • Kış aylarında artan hava kirliliği, kalp hastalarını nasıl etkiliyor?

Hava kirliliğinin temel etkisi, havanın içindeki oksijen miktarını azaltmasıdır. Bunun yanısıra havanın içindeki karbondioksit miktarının artışı da sorundur. Havanın içindeki partikül sayısının artışı, akciğerlerde alerjik ve mekanik çeşitli reaksiyonlara yol açarak havayollarını, yani bronşları daraltır, bu şekilde hem infeksiyonlara zemin hazırlar, hem de kanın oksijenlenmesini azaltır. Bu olayların tümü kalp hastaları için son derece zararlıdır.

  • Soğuk havada egzersiz yapan kalp hastaları nelere dikkat etmeliler?

Her ne kadar soğuk hava kalp hastaları için önemli bir risk nedeni ise de, bundan daha riskli olanı kış mevsimi bahanesi ile egzersizin kesilmesidir. “Hava soğuk ne yapayım?” gibi bir bahane aslında çok kişinin işine gelir. Bu dönemde yürüyüşler bırakılmamalıdır. Aslında kış mevsiminde havanındışarı çıkılamayacak kadar kötü olduğu günlerin sayısı mevsimin beşte birini bile bulmaz.  Kalan günlerde uygun giysi ve ayakkabılar seçilerek yürüyüşlere devam edilmelidir. Uygun şekilde giyinilmelidir. Dışarı çıkarken yeterince giyinilmeli, özellikle göğüs ve burun korunmalıdır. Rüzgarlı, fırtınalı, kar yağışlı, yağmurlu havalarda dışarı çıkılmaması daha uygun olur. Ayrıca, kesinlikle rüzgara karşı yürünmemelidir. Salonda veya evde spor yapmaya ise o hastanın doktorunun öngördüğü koşullar içinde bir engel yoktur.

  • Kalp sorunu olanlar grip ve Zatürre aşısı yaptırmalı mı?

Kış önemli bir direnç düşüş kaynağıdır. Bu nedenle kalp hastaları her yıl grip aşısı, beş yılda bir de zatürre aşısı olmalıdır. Sağlıklı kişilerde hafif bir kırgınlık nedeni olan grip ve benzeri soğuk algınlığı tabloları kalp hastalarının en önemli ölüm nedenleri arasında gelir. Bu yüzden programına göre grip ve zatürre aşıları ihmal edilmemelidir.

Bir cevap yazın