ADRENAL YORGUNLUK NEDİR?

Paylaşın
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Çeşitli isimler altında 20. yüzyılın başından beri kronik yorgunluk tanımlansa da, ilk kez şiropraktor James Wilson bu semptomlara 1998 yılında “adrenal yorgunluk”adını vermiştir (1). O zamandan beri tartışmalar sürmekte ve bu tablo bir hastalık olarak tanımlanmayıp nonspesifik semptomlar topluluğu olarak görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü de yeni yayınlanan ICD-11 hastalıklar listesinde tükenmişlik ve yorgunluğu çalışma hayatının yarattığı bir durum olarak tanımlamakta ve hastalık olarak nitelendirmemektedir (2).

Adrenalin ve kortizol

Aslında stres, tehlikeye vücudun verdiği tepkidir. Bu tepki vücudu tehlikeden kaçmaya veya tehlikeyle mücadele etmeye hazırlar. Bunun için de başlıca iki hormon, yani adrenalin ve kortizol görev yapar. Adrenal yorgunluk sendromuna adını veren, böbrek üstü bezleri olan adrenaldir. Uzun süre yoğun çalışılınca ve stres altındayken adrenalin ve kortizol salgılanır ve bu hormonlar uzun süre fazla salgılanınca uyardığı organlarda bir duyarsızlaşma ortaya çıktığı ve bunun da yorgunluk hissine yol açtığı öne sürülmektedir.

Adrenalin temel olarak stres hormonudur. Tansiyonu yükseltir, damarları daraltır ve kalp hızını artırır. Kan akımını kalp, beyin, böbrek ve çizgili kaslar gibi hayati organlara yönlendirirken; sindirim sistemi ve cinsel organlar gibi bölgelerde kan akımını azaltır ve kasları gerer. Örneğin sınava girmeden önce vücudunuz gerilir, midenize taş gibi bir şey oturur ve idrara gitme ihtiyacı duyarsınız. Ancak stresin gereğinden şiddetli olması veya gereğinden uzun sürmesi tansiyon yükselmesi, çarpıntı, damarların büzülmesi ve dolasıyla kalp krizi, hipertansiyon atağı ve ani ölüme kadar gidebilen bozukluklara neden olur.

Kortizol ise motivasyonu artırır, kandaki şeker ve yağları yükselterek vücudun artan enerji ihtiyacına kaynak sağlar ve ağrı duyusunu azaltır. Fazlası ise şişmanlığa, kemiklerin zayıflamasına ve şeker hastalığına neden olur. Özetle gerek adrenalin gerekse kortizol hayati hormonlardır ve yoklukları da fazlalıkları da büyük sorunlara yol açar.

Kronik iş stresi önemli bir yorgunluk nedenidir.
Kronik iş stresi önemli bir yorgunluk nedenidir.

Stres için çok neden var

Ancak bazen ortada bir tehlike yokken de çağdaş yaşamın koşulları strese neden olabilir. Uzun süreli mutsuz evlilikler, stresli işlerde uzun süre çalışma, yoğun ve vardiyalı çalışma, yoğun sınavlı öğrencilik dönemleri veya öğrencilikle çalışma hayatının birlikteliği gibi durumlar böbreküstü bezlerini uzun dönemde etkiler. Ayrıca, alkol ve madde bağımlılığı da bu durumun nedenleri arasındadır. Bunun sonucunda uzun süreli adrenalin fazlalığı dokularda duyarsızlaşmaya yol açar. Buna karşılık uyarılan kortizol salınımı ise şeker, yağ ve mineral metabolizmasını etkileyerek şişmanlıktan şeker hastalığına kadar bir dizi soruna yol açar.

Adrenal yorgunluk bir hastalık mıdır?

Adrenal yorgunluk henüz resmen kabul edilen bir hastalık değildir ve daha çok bir semptomlar (belirtiler) topluluğu olarak değerlendirilir (3). Bu durum klasik böbreküstü bezi yetersizliği hastalığı olan ‘Addison hastalığından tümüyle farklıdır. Sorun kendini yorgunluk, gece uykusuzluğu, sabah uyanma güçlüğü, tuz ve şeker isteğinin artması ve gün içinde kafein ve benzeri uyarıcılara sıklıkla ihtiyaç duymayla belli eder. Aslında bu belirtiler pek çok hastalıkta da bulunabilir. ama yoğun yaşam tarzının sonucu olarak da ortaya çıkabilir. Dolayısıyla, yeterli inceleme olmadan adrenal yorgunluk yorumunun yapılması, bu belirtilerle kendisini gösteren başka hastalıkları gizleme tehlikesini taşır. Bu nedenle, adrenal yorgunluk yorumu için acele edilmemesi ve diğer nedenlerin ekarte edilmesi gerekir.

Kaynaklar
1- Wilson JL. Adrenal fatigue: the 21st century stress syndrome. Petaluma, CA:
Smart Publications; 2001.

2- Burn-out: an occupational phenomenon
3- Cadegiani FA, Kater CE: Adrenal fatigue does not exist: a systematic review. BMC Endocrine Disorders (2016) 16:48

İlgili konular
Kalp yetersizliği ve egzersiz
Adrenal fatigue: Is it real?

Sosyal Medya Bağlantılarımız
ADRENAL YORGUNLUK NEDİR?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön